صعداكارلعق
دذنيادا، مةنمةنحعلعك،
مةنصةظةتصةرةسلعك، شةخسعيةتحعلعك قاتارلعق ظعللةتلةر ظعنسان تةبعظعتعنعث بعر
صارحعسع بولذص، هةركعم ظأزعنعثلا صايدعسعنع ؤة دذنيا مةنصةظةتلعرعدعن ظأزعلا صايدعلعنعشنع
ظويلايدذ، كىحعنعث يئتعشعحة مال ـ دذنيا يعغعشنع كأزلةيدذ. ظاللاه تاظالا ظعنسان
تةبعظعتعنع تونذشتذرذص: «ظعنسان بئخعل كئلعدذ» دةيدذ. صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالام
ظادةم بالعسعنعث مال ـ دذنياغا بولغان هئرعسلعقعنع بايان قعلعص: «ظادةم بالعسع
ظعككع ؤادع ظالتذنغا ظعضة بولسعمذ، ظذ يةنة ظذحعنحعسعنع تةلةص قعلعدذ» دئضةن.
ظعنسانلار تةربعية بعلةن ظأزضةرتعلمةستعن، مذشذ تةبعظعتع بويعحة قويذص بئرعلعدعغان
بولسا، ظعنسانلار جةمظعيعتع ظأزلعرعنعث شةخسعيةتحعلعكع ؤعجدانعغا هاكعم بولغان،
ظةقلع نةصسعي هةؤةسلعرعضة ظةسعر بولغان، ظئلعشنع بعلعدعغان، بئرعشنع بعلمةيدعغان،
هةر ظعشتا صةقةت ظأز مةنصةظةتعنعلا كأزلةيدعغان، ظومذمنعث مةنصةظةتع ظىحىن ظازراق
صعداكارلعق قعلعشنعمذ ياقتذرمايدعغان، هةمعشة «مةن، مةن» دةيدعغان، «بعز» دئمةيدعغان، هئحبعر زامان «ؤةتعنعم،
خةلقعم» دئيعشنع بعلمةيدعغان بئخعل، شةخسعيةتحع ظعنسانلار بعلةن تولغان بولاتتع.
ظعلعم ـ صةن مةيدانغا كةلمعضةن، كةشعصعياتلار ظئحعلمعغان ؤة جةمظعيةتمذ تةرةققع
قعلمعغان بولاتتع. شذثا ساماؤعي دعنلار ظعنسان تةبعظعتعدعكع، ظةخلاق ؤة
سذلذكلعرعدعكع قعثغعرلعقلارنع ظأزضةرتعص، ظذلارنع صعداكارلعق ؤة قذربان
بئرعشنع بعلعدعغان، ظأزع ظىحىنلا ظةمةس،
باشقعلار ظىحىنمذ ياشايدعغان، ظومذمنعث مةنصةظةتعنع ظأز مةنصةظةتعم دةص تونذيدعغان
قعلعص تةربعيعلةص حعقعدعغان ضىزةل ظةخلاقلارنع ظئلعص كةلضةن. ظاخعرقع دعننعث
صةيغةمبعرع هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالاممذ ظأزعنعث ظةؤةتعلضةنلعكعنعث غايعسعنع
ظوحذقلاث: «مةن صةقةت ضىزةل ظةخلاقلارنع تولذقلاش ظىحىنلا ظةؤةتعلدعم» دئضةن.
جةمظعيةتنعث تةرةققع قعلعشع،
هةر قانداق بعر معللةتنعث ظأزعضة ظأزع خوجا بولذشع ؤة دذنيا بعلةن صىتىنلعشعص
ظارمانلعرعنع ظةمةلضة ظاشذرذشع يولعدا شذ معللةت خةلقعنعث صعداكارلعقع هةل قعلغذح
رول ظوينايدذ. بعر معللةت قةد كأتعرعشع ظىحىن جاصادعن قورقمايدعغان، بارلعقعنع
خةلقع، معللعتع ؤة ؤةتعنع ظىحىن ظاتايدعغان، ؤةتعنع ظىحىن هةر نةرسعسعدعن
كئحةلةيدعغان، مال ـ دذنياسعنع صعدا قعلالايدعغان، زأرىر كةلسة جئنعنع بئرةلةيدعغان،
ظأزعنعث مةنصةظةتعنع خةلقعنعث مةنصةظةتع ظىحىن قذربان قعلعدعغان، ظعرادعلعك،
صعداكار شةخسلةرنع يئتعشتىرىص حعقعشقا مذهتاجدذر.
بذنداق ظالعيجاناب شةخسلةرنع
هازعر نةدعن تاصقعلع بولعدذ؟ ظذلار قايسع مةكتةصتعن يئتعشعص حعقعدذ؟ بذنداق شةخسلةرنع صةيغةمبعرعمعز هةزرعتع
مذهةممةد ظةلةيهعسسالام قذرغان «ظعمان» ناملعق ظالعي مةكتةصتعن تاصقعلع بولعدذ،
ظذلار مذشذ مةكتةصتعن يئتعشعص حعقعدذ. ظعمان ظأز ؤاقتعدا ظةنة شذنداق ظالعيجاناص
شةخسلةرنع يئتعشتىرىص حعققان ؤة هازعرمذ يئتعشتىرىص حعقعشقا قادعردذر. ظعمان ظةنة
ظاشذنداق مأجعزعلةرنع يارعتالايدذ. حىنكع ظاللاه تاظالاغا ؤة قعيامةت كىنعضة
ظعشةنضةن مأمعن كعشع ظاللاه تاظالا يولعدا سةرص قعلغان مال ـ دذنياسعغا، ظةقعل ـ
صاراسعتعضة، جاصا ـ مذشةققعتعضة، ظعلعم ـ ماهارعتعضة ؤة مذندعن باشقا ظاللاه
يولعدا ظاتعغان هةر نةرسعسعضة ظاللاه تاظالانعث بعرضة 700 هةسسة ؤة ظذنعثدعنمذ
كأصرةك بئرعدعغانلعقعغا حعن قةلبعدعن ظعشعنعدذ. حىنكع ظاللاه تاظالانعث ؤةدعسع
هةقتذر. قذرظان كةرعم ظاللاه يولعدا سةرص قعلعنغان مال ـ دذنيا ظىحىن قانحعلعك كأص
مذكاصات بئرعلعدعغانلعقعنع مذنداق بعر معسال بعلةن بايان قعلغان: «ظاللاه يولعدا
صذل ـ مئلعنع سةرص قعلغانلارنعث (سةرص قعلغان نةرسعسع يةرضة تعكعلعص) يةتتة باشاق
حعقارغان، هةر باشعقعدا 100دعن دان تذتقان بعر دانغا ظوخشايدذ. ظاللاه خالعغان
بةندعسعضة هةسسعلةص كأص بئرعدذ»(ظال ظعمران سىرعسع 261ـ ظايةت).
شذنعثدةك، مذسذلمان كعشع
دعنعنع، ؤةتعنعنع، خةلقعنع قوغداش ظىحىن ظاللاه يولعدا شئهعد بولذص كةتسعمذ،
ظاللاه تاظالانعث دةرضاهعدا هايات بولذص، ظةث ظالعي مذكاصاتلاردعن بةهرعمةن
بولعدعغانلعقعغا ظعشعنعدذ. «ظاللاه يولعدا شئهعد بولغانلارنع ظألىك دئمةثلار،
بةلكع ظذلار تعرعكتذر، ظاللاهنعث دةرضاهعدا رعزعقلانغذحعلاردذر». هةقعقعي ظعماننعث
صعداكار، ظألضعلعك شةخسلةرنع يئتعشتىرىص حعقالايدعغانلعقع شةكسعز هةقعقةتتذر.
ظعسلام تارعخع مذنداق ظةرلةرنعث ظألضعلعك
قعسسعلعرعضة بايدذر. زةيد ظعبنع ظةسلةم رةزعيةللاهذ ظةنهذدعن رعؤايةت
قعلعنعدذكع، ظاللاه تاظالانعث «كعمكع ظاللاهقا قةرز هةسةنة بئرعدعكةن، ظاللاه
ظذنعثغا هةسسعلةص قايتذرعدذ، شذنعث بعلةن بعرضة ظذنعثغا كأص ساؤاص بئرعدذ» دئضةن
ظايعتع حىشكةندة، ظةبذ دةهداه ظعسعملعك بعر ساهابع صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالامدعن
سورايدذ:
ــ يا رةسذلذللا! ظاللاه
تاظالا هةممعدعن بعهاجةت تذرذص بعزدعن قانداق قةرز سورايدذ؟
ــ توغرا، ظاللاه تاظالا
هةممعدعن بعهاجةت، بعراق ظذ ظذنعث بعلةن سعلةرنع جةننةتكة ظةكعرعشنع خالايدذ، دةص
جاؤاب بئرعدذ صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالام.
ــ ظةضةر مةن ظاللاه
تاظالاغا قةرز بةرسةم، مئنع ؤة قعزعمنع جةننةتكة ظةكعرعشكة كئصعللعك قعلامدذ؟
ــ ظةلؤةتتة شذنداق قعلعدذ.
ــ ظانداقتا دذنيادا مئنعث
ظعككعلا بئغعم بار، ظذنعث هةر ظعككعلعسعنع ظاللاه يولعدا ظاتعدعم.
ــ ياق، بعرعنع شذنداق قعل،
يةنة بعرعنع ظأزىث ؤة ظاظعلةثنعث ظئهتعياجع ظىحىن ظعلعص قالغعن دةيدذ صةيغةمبةر
ظةلةيهعسسالام. بذؤاقعتتا هئلعقع ساهابع:
ــ ظانداق بولسا، ظةث
ياخشعسعنع ظاتعدعم، ناحارراقعنع ظأزىمضة ظئلعص قالدعم دةص ؤةدة قعلعدذ ؤة شذنداق
قعلعدذ.
ظةبذ تةلهة ظةنسارعي
قذرظاننعث باراظةت سىرعسعنع تعلاؤةت قعلعؤئتعص، ظاللاه تاظالانعث «مةيلع ياش ـ
قئرع، صعيادة ـ ظذلاغلعق بولذثلار، ظوثذشلذق ياكع قعيعن شاراظعتتا بولذثلار،
ظعختعيارعي ياكع ظعختعيارسعز بولذثلار هةر هالةتتة جعهادقا حعقعثلار، ظاللاهنعث
يولعدا مئلعثلار بعلةن، جئنعثلار بعلةن جعهاد قعلعثلار، ظةضةر بعلسةثلار مذنداق
قعلعش سعلةر ظىحىن ياخشعدذر» دئضةن ظايعتعضة كةلضعنعدة، بالعلعرعنع حاقعرتعص كئلعص
ظذلارغا دةيدذ:
ــ مئنع تئزدعن يولغا
سئلعثلار، مةن جعهادقا حعقعمةن! بالعلعرع ظذنعثغا:
ــ دادا، ظةمدع سعز قئرعص
كةتتعثعز، جعهادقا تاقةت قعلالمايسعز، صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالام بعلةن جعهادقا
حعقتعثعز، ظذمذ ؤاصات بولدع، ظةبذ بةكرع بعلةن حعقتعثعز، ظذمذ ؤاصات بذلدع، ظأمةر
بعلةن حعقتعثعز، ظذمذ ؤاصات بولدع، ظةمدع سعزنعث ظورنعثعزغا بعز حعقايلع. ظاللاه
تاظالا سعزنعث ظأزرعثعزنع قوبذل قعلعدذ دئضةندة، ظةبذ تةلهة سأزعدعن قايتمايدذ،
ظاخعرع جعهادقا حعقعدذ، بعر دئثعز غازعتعدا شئهعد بولعدذ.
هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامنعث
ساهابعلعرعدعن مذسظةب ظعبنع ظأمةير باياشاتلعق ظاظعلعدعن حعققان بولذص، بايلعق ؤة
راصاهعيةت ظعحعدة ظأسىص يئتعلعدذ. ظذ هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامنعث دةؤعتعنع
ظاثلعغاندعن كئيعن، ظذنعث دعنعغا ظةضعشعدذ، راصاهعيةتلعك تذرمذشعنع تةرك ظئتعص
ظاؤؤال هةبةشكة، ظاندعن مةدعنعضة هعجرةت قعلعدذ، ظاخعرع هعجرةت شةهعرعدعكع بعر
غازاتتا شئهعد بولعدذ. ظذنعث كعيملعرع تعتعلعص كئتعص جةسعدع ظوحذق قالغانلعقتعن
جةسعدعنع يأرضةص دةصعن قعلعش ظىحىن يئتةرلعك نةرسة تئصعلماي مذسذلمانلار ظذنع بعر تال كأثلةك بعلةن دةصعن
قعلماقحع بولغعنعدا، بذ بعرتال كأثلةك بعلةن ظذنعث بئشعنع ياصسا ظايعغع ظوحذق
قالغان، ظايعغعنع ياصسا بئشع ظوحذق قالغان، ظاخعرع بذ كأثلةك بعلةن ظذنعث بئشعنع
يئصعص، ظايعغعنع خورمعنعث يوصذرماقلعرع بعلةن يأرضعضةن هالدا دةصعن قعلعدذ. بذ
ساهابعنع ظأزعنعث ظعسسعق ظأيعدعن، بايلعق، راهةت ـ صاراغةتلعك تذرمذشعدعن ظايرعص،
صئقعرلعققا، جاصاغا، غذربةتحعلعككة رازع بولذص، هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامنعث
سئصعضة قوشذلذشقا تىرتكة بولغان نةرسة نئمة؟ نةبعظعيكع، حعن ظعمان! بعزمذ
ظأزعمعزنع مأمعن ـ مذسذلمان دةيمعز، ظةمما ظذلار بعلةن ظاسمان ـ زئمعن صةرقعمعز
بار. حىنكع بعزدة ظعسلامنعث قذرذق جازعسع، مذسذلمانلعقنعث نامع قالغان، ظةمما
ظذنعث روهع ظاللعبذرذن ظألضةن. هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامنعث دةؤرعدعكع ؤة
كئيعنكع ظعسلامنعث ظالتذن دةؤرلعرعدعكع مذسذلمانلار قذرظاننع صىتىن هايات
ساهةلعرعدة تولذق دةستذر قعلاتتع، قانداقلا بعر ظايةتنع ظوقذمعسذن، ظذنعث بذيرعغانلعرعغا تولذق ظةمةل قعلعص
ماثاتتع. شذثا ظذلار دذنيانعث ظىحتعن بعرعضة هأكىمران بولغان ؤة ظأزلعرعنعث
جةثضعؤارلعقع، دعندارلعقع بعلةن دذنيا كعشعلعرعنع قايعل قعلالعغان، كأصلعضةن
معللةتلةر، جىملعدعن بعزنعث ظةجدادلعرعمعز ظعختعيارع هالدا ظذلارنعث دعنعغا
ظةضةشكةن، مذسذلمان بولغان. بعزنعث شذ زامانلاردعكع ظةجدادلعرعمعزمذ هةقعقةتةن
ظألضعلعك كعشعلةردعن بولغان، هةتتا قاراخانعيلارنعث ظاسعيادا كئثعيعشع ؤة معسلعسعز
قذدرةتكة ظعضة بولذص، ظأزعنع كأرسعتعشعمذ، سذتذق بذغراخاننعث ظعسلام دعنعنع قوبذل
قعلغعنعدعن كئيعن ظةمةلضة ظاشقان.
بذرذنقعلار ظعسلام دعنعنعث روهعغا ظةمةل
قعلغانلعقتعن دذنيا ؤة ظاخعرةتلعكعنع
قازانغان. ظةمما بعزدة قذرظان قارعلارنعث خةتمة ظأتىص، موللعلارنعث نةزعر ـ
حعراغلاردا، مازار ـ ماشايعخلاردا ظوقذص بئرعص صذل تاصعدعغان ظعقتعساد دةستذرعغا
ظايلعنعص قالغان. بعزدعكع ظعمان ظاجعز، ظعخلاس «0» دةرعجعدة بولغانلعقتعن، بذرذن
كذففارلارنعث قةلبلعرعضة ؤةهعمة سالغان بذ ظعمان هازعر ظذلارنع ظةمةس، ظأزعمعزنع
قورقعتعدعغان بعر نةرسعضة ظايلعنعص قالغان. قذرظانمذ بعزضة تةسعر قعلمايدعغان
بولذص قالغان. ظأز ؤاقتعدعكع بذددعست ظةرةبلةر
«لاظعلاهة ظعللةللاهذ، مذهةممةدذن رةسذلذللاه» دئضةن ظعمان كئلعمعسعنعث
مةنعسعنع ؤة غايعسعنع بىضىنكع مذسذلمانلاردعن ظةلؤةتتة ياخشع بعلةتتع. شذثا ظذلار
هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامدعن «مذشذ كةلعمعدعن باشقا نئمة سورعسعثعز
ظورذنلايمعز ــ بايلعق دئسعثعز صىتىن بايلعقعمعزنع سعزضة توصلاص بئرةيلع، مةنسةب
دئسعثعز سعزنع ظأزعمعزضة صادعشاه قعلعؤالايلع، مذندعن باشقا نئمة دئسعثعز
ظورذنلايمعز، ظةمما بذ كةلعمعنع ظئيتمايمعز» دةص ظعلتعماس قعلغان. نئمة ظىحىن
ظذلار بذ بعر جىملة سأزنع ظئيتماسلعقتا شذنحة تاقاراشتع؟ حىنكع، بو كةلعمعنعث
مةنعسع: ظاللاه تاظالادعن باشقا ظعشعنعشكة، حوقذنذشقا، يألىنىشكة، ظعخلاس
باغلاشقا، بويسذنذشقا لايعق هةقعقعي ظعلاه يوقتذر، ظاللاه تاظالا تعرعلدىرضىحع،
ظألتىرضىحع، رعزعق بةرضىحعدذر، يةر يىزعدعكع بارلعق جان ظعضعلعرعنعث رعزقع ظاللاه
تاظالادعن كئلعدذ، ظاللاه تاظالادعن باشقا هئحكعم كعشعلةرضة صايدا ـ زعيان
يةتكىزةلمةيدذ، حوثلذق، ظذلذغلذق صةقةت شذ بعر ظاللاهقعلا خاستذر دئضةنلعك. ظةمما
بعز تذغذلغان كىنعمعزدعن باشلاصلا مذسذلمان بولذص ظاتالغعنعمعز ظىحىن، بذ كةلعمعنعث
قعممعتعنع بعلمةيمعز، ظذنعث حوثقذر مةنعسعنع تولذق حىشةنمةيمعز. بذ كةلعمة
زامانعمعزغعحة ظوثاي يئتعص كةلضةن ظةمةس، بةلكع نذرغذن صعداكارلعقلار بعلةن يئتعص
كةلضةن.
شذنع ظةسكةرتعص
ظأتمةكحعمةنكع، مذسذلمانلارنع ؤة مذسذلمانلارنعث زئمعنلعرعنع باسقذنحعلاردعن قذتذلدذرذش
يولعدا صذل ـ مال سةرص قعلغان، كىرةش قعلغان، هةتتا شئهعد بولغان هةرقانداق
مذسذلمان كعشع ظاللاه يولعدا شئهعد بولغان بولعدذ. «ؤةتةن دةص ظألضةنلةر ظاللاه
يولعدا شئهعد بولغان قاتارغاكعرمةيدذ» دةص جأيلىيدعغان ظةبضالار قذرظان بعلةن
هةدعسكة قايتعدعن مذراجعظةت قعلعص، حىشةنحعسعنع ظعسلاه قعلشقا تئضعشلعكتذر. بذ
تةلؤعلةر صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالامنعث ظعمام بذخارعي رعؤايةت قعلغان: «
ظأزعنعث ظةقلعنع قوغداش يولعدا ظألضةن شئهعدتذر، ظأزعنعث دعنعنع قوغداش يولعدا
ظألضةن شئهعدتذر، ظأزعنعث مال ـ مىلكعنع قوغداش يولعدا ظألضةن شئهعدتذر، ظأزعنعث
نومذسعنع قوغداش يولعدا ظألضةن شئهعدتذر» دئضةن هةدعسعنع نئمة دةص تةؤعل قعلعدعكعن
تاث!
يوقعرعقع بةش هوقذقنع
مذهاصعزةت قعلعش ظعسلام صةرزلعرعنعث بعرع. بذلارنع مذهاصعزةت قعلعش ؤة تاجاؤذزحع
زالعملارنعث ظاياق ظاستع قعلعشعدعن مذداصعظة قعلعش ظىحىن مذستةقعل ؤةتةن كئرةك،
ظةلؤةتتة. بذنداق ظعكةن، ؤةتةننع قوغداش ؤة ظذنعث مذستةقعللعقع ظىحىن كىرةش قعلعش
يوقعرعقع بةش هوقذقنع قوغداشتعنمذ ظةلؤةتتة زأرىردذر. حىنكع، بذ بةش هوقذقنع
كاصالةتكة ظعضة قعلعدعغان نةرسة مذستةقعل ؤةتةن ظةمةسمذ؟ هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالاممذ
مةدعنعدة مذستةقعل ظعسلام دألعتعنع تةسعس قعلالعغاندعن كئيعن، ظاندعن ظعسلامنعث
صةرزلعرعنع ؤة باشقا ظةهكاملعرعنع ظاللاه تاظالا بذيرعغان رةؤعشتة ظةركعن
ظةمةلعيلةشتىرىش صذرسعتعضة ظعضة بولغان ظةمةسمذ؟
ظةمدع
جاؤاب بئرعث: نئمة ظىحىن هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالام مةككعدعكع 13 يعللعق
ظعسلامغا دةؤةت قعلعش جةريانعدا ظعمان ؤة ظةخلاق مةسعلعلعرعضة كذصاية قعلعص،
ظعسلام ظةهكاملعرعنع ظةمةلعيلةشتىرىش ؤة قانذنلعرعنع ظعجرا قعلعشقا بذيرذلمعدع؟
حىنكع، ــ توغرعسعنع ظاللاه بعلعدذ ــ شذ ؤاقعتتا مذسذلمانلار خذددع بىضىنكع
ظاسارةتتعكع مذسذلمانلاردةك، ظةرةب
كذففارلعرعنعث ظاسارعتع، ؤةهشع زذلذملعرع ؤة هةرتىرلىك قعيعن ـ قعستاقلعرع
ظاستعدا ظئزعلمةكتة ظئدع، بذهالدا ظذلار ظعسلام ظةهكاملعرعنع ؤة قانذنلعرعنع ظعجرا
قعلعشقا قادعر ظةمةس ظئدع. ظذلارنع ظعجرا قعلعشنعث ظالدعنقع شةرتع مذستةقعل دألةت قذرذص حعقعشتعن ظعبارةت ظئدع.