(1)
ظعسلام ـ هةزرعتع ظادةم
ظةلةيهعسسالام بعلةن باشلعنعص ظةث ظاخعرقع صةيغةمبةر هةزرعتع مذهةممةد
ظةلةيهعسسالام بعلةن تةكامذللاشقان بعردعن بعر هةق ؤة تةؤهعد دعنعنعث ظعسمعدذر.
جةمظعيةتنعث مةدةنعيةت ساصاسعنعث تةرةققعياتعغا صاراللعل بولذص، بعر قعسعم شةكلع
ؤة قعسمةن ظذششاق ظأزضعرعشلةرنع هئساصقا ظالمعغاندا صىتىن صةيغةمبةرلةرضة كةلضةن
دعننعث ظةسلع ماهعيعتع قةتظع ظأزضةرمعضةن. صىتىن صةيغةمبةرلةر ظأز ظىممةتلعرعنع
داظعم بعر ظاللاهقا بوي سذنذشقا حاقعرعص كةلضةن. هةزرعتع نذه، هةزرعتع ظعبراهعم،
هةزرعتع ياقذب، هةزرعتع يذسذص ظةلةيهعسسلاملارغا ظوخشعغان نذرغذن صةيغةمبةرلةرنعث
ظىممةتلعرع مذسذلمان بولذشقا بذيرذلغان. دئمةك ظعسلام خذددع ظعززةت بةضوؤعحنعث
ظعصادعسع بويعحة ظئلعص ظئيتقاندا، بعر مذبارةك تةسلعمعيةتنعث ظعسمعدذر.
" ظعسلام "
ظةرةبحة بعر ظعبارة بولذص، لذغةتتة تعنحلعق، كئلعشعش، بوي سذنذش، ظعتاظةت قعلعش
دئضةندةك مةنعلةردة كئلعدذ.
ظعسلامنعث مةزكذر لذغةت
مةنعسعنع مذتلةقلةشتىرىص ظئتعبارغا ظالعدغان بولساق، مةيلع باتعلغا بوي ظعضعش
بولسذن، ياكع زالعمغا بوي ظعضةش بولسذن، مةيلع هةقعقةتكة بوي ظعضعش بولسذن، ياكع
بعر ظاللاهقا بوي ظعضعش بولسذن مذتلةق بوي ظعضعص ظعتاظةت قعلعش دئضةن مةنعلةردة
كئلعدذ، لئكعن ظاتالغذ ياكع قذرظان كةرعمدة كةلضةن " ظعسلام " دئضةن سأز
صةقةتلا بعر ظاللاهقا بوي ظعضعص ظعتاظةت قعلعش دئضةن مةنعدة كئلعدذ.
ظذنداق ظعكةن، " ظعسلام
" دئضةن ظاتالغذ قذرظان كةرعمنعث ظعصادعسع بويعحة بولغاندا صةيغةمبعرعمعز
هةزرعتع مذهةمةد ظةلةيهعسسالام ظئلعص كةلضةن يئثع دعننعث خذسذسع ظعسمع ظةمةس،
بةلكع تذنجع ظعنسان ؤة دةسلةصكع صةيغةمبةر هةزرعتع ظادةم ظةلةيهعسسالامدعن باشلاص
صةيغةمبةرلةرنعث تىضةنجعسع هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامغعحة كئلعص ظأتكةن صىتىن
صةيغةمبةرلةرنعث ظعنسانلارغا يةتكىزضةن ؤة بذصةيغةمبةرلةرضة ظةضةشكةن كعشعلةرنعث
مذنتةسعص بولغان ظورتاق بعر دعننعث ظعسمعدذر.[1] بعراق كئينكع زامانلاردا ظعنسانلارنعث ظئثعدا هةزرعتع صةيغةمبةر
ظةلةيهعسسالام ظئلعص كةلضةن شةرعظةت ظةهكامعدعن ظعبارةت ظعلاهع تىزىمنعث نامع
" ظعسلام " دةص ظاتالغان. صىتىن ظالةمضة رةهمةت بولذص ظئبعرعلضةن ظذ
بىيىك صةيغةمبةرنعث ظعنسانلارنع حاقعرغان دعنع، ظأزعدعن بذرذن ظأتكةنلةرنع
تةسدعقلعغان هالدا زامان، ماكان ؤة شاراظعتقا ظةضعشعص نامةلذم ؤة حىشىنعكسعز قالغان
تةرةصلعرعنع يئشعص بايان قعلعص بئرعش بعلةن بعرضة، كةم قالغان تةرةصلعرعنع
تولذقلاص تةكامذللاشقان ظةث ظاخعرقع دعننعث ظعسمع" ظعسلام " دعنع دةص ظاتالغان. ظال ظعمران سىرعسعنعث 18 ـ ؤة 19 ـ
ظايةتلعرعنعث مةزمذنعغا ظاساسةن ظعسلام، جانابع ظاللاهنعث، ظذنعث صاك
صةرعشتةلعرعنعث ؤة ظادالةتنع ياقعلايدعغان ظعلعم ظةهلعلعرعث شاهادعتع بويعحة، ظذ ـ
بعر ظاللاهتعن باشقا ظعبادةت قعلعشقا، قذللذق بعلدعرعص، يئلعنعص يالؤئرعشقا لايعق
هئح بعر ظعلاه يوق دئضةن ظذقذمنع بعلدىرعدعغان، جانابع ظاللاهنعث نةزعرعدة
ماقذللانغان ظةث مذكةممةل بعردعن بعر دعن دئضةنلعكتذر.
قذرظان كةرعمنعث نذرغذن
ظايةتلعرعدة بايان قعلعنغعنعدةك ظعسلام دعنع، ظةسلع ؤة ظورضعنال ظئتعبار بعلةن
ظئلعص ظئيتقاندا، صةقةتلا هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامنعث هاياتعدعن كئيعن
باشلانغان دعن ظةمةس. بةلكع صةيغةمبةرلةرنعث ظةث ظاخعرقعسع هةزرعتع مذهةممةد
ظةلةيهعسسالام ؤاستعسع بعلةن ظةث ظاخعرقع قئتعملعق ظعنسانلارغا يةتكىزعلضةن
ظعسلام، ظةسلعدة صةيغةمبةرلةرنعث ظاتعسع هةزرعتع ظعبراهعم ظةلةيهعسسالامدعن باشلاص
" يالغذز بعر ظاللاهقا ظعشعنعش " ظاساسع ظىستعضة قذرذلغان ؤة " هةنةصعلعك
ــ توغرا يول " ظعسمع بئرعلضةن دعندذر. ظاخعر زامان صةيغةمبعرع هةزرعتع
مذهةممةد ظةلةيهعسسالام بذ مذبارةك دعن بعلةن مذظةييةن بعر معللةت ياكع مةلذم بعر
جةمظعيةتنع ظةمةس، بةلكع صىتىن ظعنسانعيةتنع ظأز
ظعحعضة ظالغان دعن ؤة دعندارلعقنعث ظةسلع روهعنع جانلاندذرغان. هةتتا
" توص توغرا تذتذثلار ؤة ظذنعثدعن ظةسلا ظايرعلماثلار " دئضةن. { ظاللاه
سعلةرضة دعندعن نذهقا تةؤسعية قعلغان نةرسعنع، ساثا ( يةنع مذهةممةد
ظةلةيهعسسالامغا ) بعز ؤةهيع قعلغان نةرسعنع، ظعبراهعمغا، مذساغا، بعز تةؤسعية
قعلغان نةرسعنع بايان قعلدع ( يةنع شةرعظةت قعلعص بةلضعلعدع.}[2]
دئضةن ظايةتنعث ظعصادعسع بويعحة دذنياغا كئلعص ظأتكةن صىتىن صةيغةمبةرلةرنعث ظئلعص
كةلضةن دعنعنعث نئضعزع " ظاللاهنعث بعرلعكع ـ تةؤهعد " ظاساسع ظىستعضة
قذرذلغان. صىتىن نةبع ؤة رةسذل صةيغةمبةرلةر بذ تةؤهعد ظةقعدعسع ظةتراصعغا
مةركةزلعشعص هةممعسع ظىممةتلعرعنع ظورتاق بعرلا هةقعقةتكة دةؤةت قعلعص كةلضةن.
بعراق تذنجع صةيغةمبةردعن
ظةث ظاخعرقع صةيغةمبةرضعحة كئلعص ظأتكةن صىتىن صةيغةمبةرلةر تةرعصعدعن ظعنسانلارغا
يةتكىزعلضةن ساماؤعي دعنلةردعكع شةرعظةت ظةهكامع ظارعسعدا زامان ؤة ماكاننعث
ظوخشاش بولماسلعقع تىصةيلع، " فذرذظات
ـ تارماق ؤة جذزظع ـ ظذششاق " مةسعلعلةردة، ياكع ظذسلذب ؤة مئتود
جةهةتتة بعر قعسعم ظوخشاشماسلعقلارنعث كأرىلعشع ناهيعتعمذ تةبعظع ظامعل بولسا
كئرةك. بذ ظعنسانلعق ظالعمعدة هئح بعر
ظةقعل ظعضعسع تةرعصعدعن ظعنكارع مذمكعن بولمعغان هةقعقةت. بذنع شاراظعت، مذهعت ؤة
تةرةققعياتقا ظةضعشعش جةريانعدعكع دعنع راؤاجلعنعش شةكلعدة ظئتعبارغا ظئلعش لازعم.
ظةمما بذنعث بعلةن بعرضة هةر بعر هةق دعندا داظعمع ساقلعنعص كةلضةن، صةقةت
ظأزضةرمعضةن ظأزضعحة مةزعيةت ؤة ظورتاق نوقتعلار بولذنماقتا. بذ ظاساسع صرعنسعصلار
ؤة ظورتاق نوقتعلارنع نةزةرضة ظالغاندا، صىتىن ساماؤعي دعنلارنعث هةممعسع بعر
ظاساس ظىستعضة قذرذلغان ظوخشاش بعر دعن ظعكةنلعكعدة هئح شىبهة يوق.
صةيغةمبةرلةر ظئلعص كةلضةن
دعنعي شةرعظةت ظةهكاملعرعنعث ظارعسعدعكع بعر قعسعم صةرقلعقلةرنعث مةؤجذدعيعتعنعث
سةؤعبع صةيغةمبةرلةرنعث ظةسلع غايعسع ظعنسانلارنعث نةصسعنع ظعسلاه قعلعش، ظعش ـ
هةرعكةت ؤة ظعبادةتلعرعنع تىزعتعش بولغانلعقعدعن ظعبارةت. بذ ظةسلعضة ظاساسةن
صةيغةمبةرلةر ظأزلعرع ظئبعرعلضةن قةؤم ؤة معللةتلةرنعث ظأرص ـ ظادةتلعرعدعن،
ظئتعقادلعرعدعن، ظعبادةتلعرعدعن هئحقاحان ظأزضةرمةيدعغان ظئتعقاد، ظةخلاق ؤة
ظعبادةت صرعنسعصلعرعغا ظذيغذن بولغانلعرعنع قويذص، باشقعلعرعنع حةكلعضةنلعكلعرع
تىصةيلعدعن بارلعققا كةلضةن. بذ ظعسلاه ، ظعرشاد ؤة تةنبعه ـ ظاضاهلاندذرذشلار
ظئلعص بئرعلغاندا هةر قةؤمنعث ؤة معللةتلةرنعث حىشةنحة، ظعدراك ؤة مةدةنعيةت سةؤعيةسعضة
ظذيغذن ظذسلذب ؤة مئتود قوللعنعلغان. دعننعث ظةسلع ظأزضةرمعضةن بولسعمذ، جىزظع،
ظذششاق مةسعلعلةردة صةرقلعقلةر يىز بةرضةن.
ظذ هالدا ظعسلام دعنع هئح
شىبهعسعزكع، بذرذن ظأتكةن صةيغةمبةرلةر تةرعصعدعنمذ تةبلعغ قعلعنعص نةشر قعلعنغان
بعر ظذنؤئرسال دعندذر. هةر صةيغةمبةرنعث تةبلعغ قعلغان دعنع ظالدعنقع صةيغةمبةرنعث
تةبلعغ قعلغان دعنعنع تاماملعغذحع، زامان ؤة ماكاننعث شةرتلعرعضة مذناسعص كةلمةي
قالغان هأكذم ؤة بعر قعسعم ظةهكاملارغا تىزعتعش بعرعص قئلعصلاشتذرغذحع بعر صورمعدذر. هةر هةق دعن يئثع ظئهتعياح ؤة تةرةققعياتلارغا
ظذيغذن ظاساسع ظئتعقاد، ظةخلاق ؤة ظعبادةت صرعنسعصلعرعغا زعت بولمعغان، دعننعث
ماهعيعتع بعلةن مذناسعؤةتلعك خذسذسلاردا باشقا هةق دعنلارنعمذ داظعم ؤة قةتظع مذتلةق كىحلةندىرىص تةسدعقلعغان بعر هةقعقةتكة
ظعضعدذر.
ظاساسع هةقعقةتلةرضة مذناسعص
هالدا هةزرعتع صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالاممذ بعر قانحعلعغان سةؤةصلةر تىصةيلع زامان
ظعحعدة تةهرعص ؤة ظأزضعرعشلةرضة دذح
كةلضةن ساماؤعي دعنلارنعث ظاساسع صرعنسعصلعرعنع ظةسلع قعياصعتعضة كةلتىرضةن.
ظأزضةرمةس ظوخشاش هةقعقةتلةرنع ظعلمع قعممةت ظألحعمع بويعحة قعممةتكة ظئرعشتىرىص
قعيامةتكعحة كئلعدعغان مذخاتةصلعرعنعث حىشةنحة ؤة ظاث سةؤعيةلعرعضة مذناسعص
شةكعلدة ظعنتايعن ظعنعق بايان ؤة تةصسعلع حىشةنحة ظارقعلعق ظعسصاتلاب ظعزاهلعغان.
ظعككعنحع دةرعجعدعكع بعر قعسعم مةسعلعلةردة زامان ؤة ماكان شةرتلعرعنع نةزةرضة
ظئلعص تذرذص، ظعنسانلارنعث ظورتاق ؤة داظعملعق بعر روه ظعحعدة يىكسعلعص
تةرةققعياتقا يىزلعنعش قابعلعيعتعضة ظعضة بولالعشعنع كاصالةتلةندىرىش كىحعضة ظعضة
شةرعظةت هأكىملعرعدة يئثعلعقلارنع ظئلعص كةلضةن. شىنعث بعلةن جانابع ظاللاه
هذزذرعدا بعردعن بعر يعضانة ؤة يالغذز دعن
ظعسلام دعنعنع صةقةتلا ظأزعضة خاس دعن قعلعؤالماي، صىتىن ساماؤعي دعنلاردعكع
ظورتاق بولغان نذرع ظأحكةن، ظذنذتذلغان، ياكع قاراثغذ زذلمةت ظعحعدة كأمىلىص
قالغان تارعخع قعممةتلعرعنع يئثعلعغان ؤة قذؤؤةتلةندىرضةن. هةممعسعنعث يالغذز
بعرلا ظاساستا " تةؤهعد ـ لاظعلاهة ظعللةللاه " ظاساسعدا بعرلعشعدعغانلعقعنع ظوتتذرعغا
قويغان. شذ سةؤةصلعككع، ظئتعقاد، ظعبادةت ؤة ظةخلاققا مذناسعؤةتلعك ماؤزذلاردا
مذقةددةس كعتاصلار ظئلعص كةلضةن هأكىملةر ظارعسعدعكع ظوخشاشلعقلار هةممعسعنعث
بعرلا مةنبةدعن كةلضةنلعكعنع ؤة هةممعسعنعث بعرلا غايعدة بعرلعشعدعغانلعقعنع كأرسعتعدذ.
مةيلع تةؤرات بولسذن، مةيلع ظعنجعل بولسذن، مةيلع قذرظان كةرعم بولسذن هةممعسع
جانابع ظاللاه تةرعصعدعن كةلضةنلعك سةؤةبعدعن قايناق ؤة مةنبةلعرع ؤة ظاللاهنعث
دعنعغا دةؤةت قعلعش غايعسع بعر كعتاصلاردذر. هئح بعر دعن مةنسذبعنعث بذ
هةقعقةتلةرنع ظعنكار قعلعشقا ماجالع يوق. شذنعث ظذحذن هةزرعتع صةيغةمبةر
ظةلةيهعسسالام بعر رعؤايةتتة " بعز صةيغةمبةرلةر ظوخشاش دعنغا ظعضة بعر
ظاظعلعنعث ظةؤلادلعرعمعز " دئضةن.
قذرظان كةرعم بذ هةقعقةت
ظىستعدة ظعنتايعن حعث تذرغان. بذ صىتىن صةيغةمبةرلةرنعث صةقةتلا بعر ظاللاهنعث
هعمايعسعدة يالغذز ؤة ظايرعلماس بعر جاماظة كعشعلعرع ظعكةنلعكعنعلا ظةمةس، صىتىن
ظعنسانلارنعثمذ خئمعر تذرحع ظةسلعدة بعر ظعكةنلعكعنع تةكعتلةيدذ. صةقةت
ظارعلعرعدعكع حىشةنمةسلعكلةر، كئيعنكعلةرنعث ظعلاهع ظةمعرلةردعن بعر قعسمعنع
ظذنتذشلعرع، ياكع بذ ظةمعرلةرنع يئتةرسعز شةكعلدة سذنذشلعرع، ياكع بولمايدذ، هئرس
ؤة مةنصةظةتلعرعنعث ظارقعسعدعن قوغلاشلعرعدةك سةؤةصلةردعن ظعختعلاصلعشعص، بألىنعص
كةتكةنلعكعنع قذرظان كةرعمنعث بةقةرة سىرعسع 144 . 174 . 253 . ظايةتلةردة ؤة
شذنعثدةك يذنذس سىرعسع 19 ـ ظايةتتة ظعنتايعن ظعنعق بايان قعلعنغان.
بعرعنحع ؤةزعصة تةؤهعد ؤة تةبلعغ
صةيغةمبةرلةر يةتكىزضةن
ظعلاهع دعنلةرنعث بعرلعك هةقعقعتع، قذرظان كةرعمدة مةيلع مذتلةق ظايةتلةردة
بولسذن، ياكع قذرظان كةرعمدة مذهعم ظةهمعيةتكة ظعضة صةيغةمبةرلةر قعسسعلعرعدا
بولسذن ظعنتايعن ظعنعق ؤة تةصسعلع بايان
بعلةن ظعسصاتلانغان ظعمانغا مذناسعؤةتلعك، زامان ؤة ماكاننعث ظأزضعرعشع بعلةن
قةتظع ظأزضةرمةيدعغان بعر هةقعقةتتذر. تئخعمذ ظعنعقلاشتذرذص ظئيتعدعغان بولساق، ساماؤعي
دعنلارنعث كئلعش مةنبةسع ؤة ظاساسع بعر ظعكةنلعكعضة شذنعثدةك بذ دعنلارنع
يةتكىزضىحع صةيغةمبةرلةرضة ظعمان كةلتىرعش، مذسذلمانلارنعث ظعمان ظاساسلعرعدعن
بعرسع، هةتتا ظعماننعث ظاساسلعق ظةركانلعرعدعن ظاساسع بعر ظةركانعدذر.
قذرظان كةرعمدة بذ تئمعمعزغا
ظالاقعدار بعر ظايةتتة مذنداق كةلمةكتة : { ( ظع مذهةممةد ! ) سةندعن ظعلضعرع
ظةؤةتعلضةن صةيغةمبةرلةرنعث هةممعسعضة " مةندعن باشقا هئح مةبذد ( بةرهةق )
يوقتذر، ماثعلا ظعبادةت قعلعثلار " دةص ؤةهيع قعلدذق }[3].
دئضةن ظعصادعلةر بعلةن بايان قعلماقتا. يةنة شذنعثدةك سىرة بةقةردعمى مأمعنلةرنعث
ظارتذقحعلعقلعرعنع ظالاهعدة ظذقتذرذص مذنداق دئيعلمةكتة: " ( ظع صةيغةمبةر !
) ظذلار ساثا نازعل قعلعنغان كعتاصقا، سةندعن ظعلضعرعكع ( صةيغةمبةرلةرضة ) نازعل
قعلعنغان كعتابلارغا ظعشعنعدذ ؤة ظاخعرةتكة شةكسعز ظعشعنعدذ " ( سىرة بةقةر 4 ـ ظايةت ). بذ سىرعنعث ظاخعرعدا يةنة " ظئيتعثلاركع، "
ظاللاهقا ظعمان ظئيتتذق، بعزضة نازعل قعلعنغان ؤةهعضة، ظعبراهعمغا، ظعسماظعلغا،
ظعسهاققا يةقذبقا ؤة ظذنعث ظةؤلادلعرعغا نازعل قعلعنغان ؤةهعضة، مذساغا بئرعلضةن (
تةؤراتقا ) ظعساغا بئرعلضةن ( ظعنجعلغا ) ؤة صةيغةمبةرلةرضة صةرؤةردعضارع
تةرعصعدعن بئرعلضةن ( كعتابلارغا ) ظعمان ظئيتتذق، ظذلاردعن هئح بعرعنع
ظايرعؤةتمةيمعز، ( يةنع يةهذدعلار ؤة ناسارالارغا ظوخشاش، ظذلارنعث بةزعسعضة ظعمان
ظئيتعص بةزعسعنع ظعنكار قعلمايمعز ) بعز ظاللاهقا بوي سذنغذحعلارمعز "، دةص
كةلضةن بولسا يةنة " صةيغةمبةر ظذنعثغا صةرؤةردعضارع تةرعصعدعن ظذنعثغا نازعل
قعلعنغان كعتابقا ظعمان كةلتىردع، مأمعنلةرمذ ظعمان كةلتىردع، ظذلارنعث هةممعسع
ظاللاهقا ؤة ظاللاهنعث مالاظعكعلعرعضة، كعتابلعرعغا ؤة صةيغةمةبةرلعرعضة ظعمان
كةلتىردع. ( ظذلار ) " ظاللاهنعث صةيغةمبةرلعرعدعن هئحبعرعنع ظايرعؤةتمةيمعز،
( يةنع ظذلارنعث بةزعسعضة ظعمان ظئيتعص، بةزعسعضة ظعمان ظئيتماي قالمايمعز ) "
دةيدذ. ظذلار: " بعز ( دةؤعتعثنع ) ظاثلعدذق ؤة ( ظةمرعثضة ) ظعتاظةت قعلدذق،
صةرؤةردعضارعمعز، مةغصعرعتعثنع تعلةيمعز، ظاخعر يانعدعغان جايعمعز سئنعث
دةرضاهعثدذر " دةيدذ " ( سىرة بةقةر 285 ـ ظايةت ). مانا مةزكذر
ظايةتلةرضة ظوخشعغان قذرظان كةرعمدة يةنة نذرغذن ظايةتلةر زعكعر قعلعنغان. بذ
باغلامدا تةكعتلعنعشع لازعم بولغان ظةث مذهعم بعر نوقتا بولسا، تةقرعبةن قذرظان
كةرعمنعث يئرعمعدعن كأص قعسمعنع ظأز ظعحعضة ظالغان قعسسعلارنعث مذهعم غايعلعرعدعن
بعرسع، شىبهعسعزكع، هةزرعتع ظادةم ظةلةيهعسسالامدعن هةزرعتع نذه ظةلةيهعسسالامغعحة،
نذه ظةلةيهعسسالامدعن هةزرعتع صةيغةمبعرعمعز مذهةممةد ظةلةيهعسسالامغعحة كةلضةن
صىتىن دعن ؤة شةرعظةتلةرنعث بعر ظعكةنلعكعنع ؤة ظوخشاش مةنبةدعن كةلضةنلعكعنع
ظوتتذرعغا قويغانلعقع بعر هةقعقةتتذر.
مةسعلةن، هذد ظةلةيهعسسالام
ظأز قةؤمعضة: " بعر ظاللاهتعن باشقعغا ظعبادةت قعلماثلار، سعلةرنعث قاتتعق
كىننعث ظازابعغا ظذحرعشعثلاردعن قورقعمةن " ( سىرة هذد 26 ـ ظايةت ) دئضةن
بولسا، سالعه ظةلةيهعسسالاممذ ظأز قةؤمعضة: " ظع قةؤمعم! ظاللاهقا ظعبادةت
قعلعثلار، سعلةرضة ظاللاهتعن باشقا هئح مةبذد ( بةرهةق ) يوقتذر " ( هذد
سىرعسع 61 ـ ظايةتنعث بعر قعسمع ) دئضةن ؤة شذظةيب ظةلةيهعسسالاممذ ظأز قةؤمعضة :
" ظع قةؤمعم! ظاللاهقا ظعبادةت قعلعثلار، سعلةرضة ظاللاهتعن باشقا هئح بعر
مةبذد ( بةرهةق ) يوقتذر " ( سىرة هذد 84 ـ ظايةتنعث بعر قعسمع ) دئضةن
خعتابع بعلةن تةبلعغ قعلغان. سىرة ظةراصتعمذ هذد سىرعسعدة زعكعر قعلعنغان
صةيغةمبةرلةرنعث هةممعسع ظأز قةؤملعرعضة تةؤهعد ظةقعدعسعنع يةتكىزضةنلعكع بايان
قعلعنماقتا.
قذرظان كةرعمنع دعققةت بعلةن
ظذقعغان حئغعمعزدا صىتىن صةيغةمبةرلةرنعث
ؤة ظذلارغا ظةضةشكةنلةرنعث مذسذلمان ظعكةنلعكع ظصادعلةنمةكتة. مانا هةزرعتع نذه
ظةلةيهعسسالام ظأز قةؤمعضة : " مةن مذسذلمانلاردعن بولذشقا بذيرذلدذم "
( سىرة يذنذس 72 ـ ظايةت ) دئضةن. جانابع ظاللاه هةزرعتع ظعبراهعم ظةلةيهعسسالامغا
" مذسذلمان بولغعن " دةص بذيرعغاندا، " ظالةملةرنعث صةرؤةردعضارعغا
تةسلعم بولدذم ( يةنع مذسذلمان بولدذم ) " دئضةن، ظذ ظوغلع ظعسماظعل
ظةلةيهعسسالام بعلةن بعرلعكتة كةبعنع ياساؤئتعص صةرؤةردعضارعغا مونذ دذظادا
بولغان: " ظع صةرؤةردعضارعمعز! بعزنع ساثا تةسلعم ( بولذص مذسذلمان )
بولغانلاردعن قعلغعن ؤة نةسلعمعزدعن ساثا تةسلعم ( بولذص مذسذلمان بولغان ) بعر
ظىممةت حعقارغعن … " ( سىرة بةقةر 127، 128 ـ ظايةتلةرنعث بعر قعسمع ) دةص
صةرؤةردعضارعغا يئلعنغان. هةزرعتع ظعبراهعم ؤة يةقذب ظةلةيهعسسالاملار ظأز
ظوغذللعرعغا ؤةسعيةت قعلعص: " ظع ظةؤلادلعرعم! ظاللاه سعلةرضة مذشذ دعننع (
يةنع ظعسلام دعنعنع ) تاللعدع، صةقةت
مذسذلمان صئتعثلارحة ظألىثلار " ( سىرة بةقةر 132 ـ ظايةت ) دئضةن. بذنعثغا
ظوخشاشلا يةقذب ظةلةيهعسسالام ؤاصات قعلعش ظالدعدا ظوغذللعرعدعن : " مةندعن
كئيعن كعمضة ظعبادةت قعلعسعلةر؟ " دةص سورعدع، ظذلار : " سئنعث ظعلاهعث
ؤة ظاتا ـ بوؤعلعرعث ــ ظعبراهعم، ظعسماظعل، ظعسهاقلارنعث ظعلاهع بولغان بعر
ظاللاهقا ظعبادةت قعلعمعز، بعز ظذنعثغا ظعتاظةت قعلغذحعمعز " ( سىرة بةقةر
133 ـ ظايةت ) دةص جاؤاص بةرضةن. يىسىص ظةلةيهعسسالاممذ جانابع ظاللاهتعن ظأزعنعث
مذسذلمان هالةتتة ظالةمدعن ظأتعشنع تةلةص قعلغان. مذسا ظةلةيهعسسالام ظأز قةؤمعضة:
" ظع قةؤمعم! ظةضةر ظاللاهقا ظعمان ظئيتقان بولساثلار، ظاللاهقا بوي سذنغان (
مذسذلمانلاردعن ) بولساثلار، ظذنعثغا تةؤةككذل قعلعثلار " ( سىرة يذنذس 84 ـ
ظايةت ) دئضةن.
صعرظةؤننعث يئغعص كةلضةن
سئهعرضةرلعرع مذسا ظةلةيهعسسالامنعث مأجعزعسعنع كأرضةندعن كئيعن، دةرهال مذسا ظةلةيهعسسالامغا
ظعشعنعص ظعمانغا كةلضةنلعك سةؤةصتعن صعرظةؤننعث ظذلارنعث صذت ـ قوللعرعنع كئسعص،
خورما دةرةخلعرعضة ظئسعص ظألتىرىشتعن ظعبارةت جازاسعغا ظذحرعغاندا: " ظع
صةرؤةردعضعرعمعز! بعزضة كأص سةؤر ظاتا قعلغعن ؤة بعزنع مذسذلمان صئتعمعزحة قةبزع
روه قعلغعن " ( سىرة ظةظراف 126 ـ ظايةت ) دةص دذظا قعلغان. هاؤارعلةر ( يةنع
ظذنعثغا ظعشةنضةن هةقعقع مأمعنلةر ) هةزرعتع ظعسا ظةلةيهعسسالامغا : " بعز ظاللاه ظىحىن ساثا ياردةم بئرعمعز، ظاللاهقا
ظعمان ظئيتتذق، ضذؤاه بولغعنكع، بعز مذسذلمانلارمعز " ( ظالع ظعمران 52 ـ
ظايةت ) دئضةن. هةزرعتع سذلةيمان ظةلةيهعسسالام ؤة ظذ ظعسلامغا حاقعرغان يةمةن
مةلعكعسع بعلقعسنعث مذسذلمان ظعكةنلعكعنع، قعسقعسع ظعسراظعل ظوغذللعرعنعث ؤة
ظعسراظعل ظوغىللعرع ظعحعدة ظئبعرعلضةن صةيغةمبةرلةرنعث هةممعسعنعث مذسذلمان
ظعكةنلعكعنع قذرظان كةرعمدعن ظعنتايعن
ظعنعق ؤة رذشةن كأرعؤالالايمعز. هةتتاكع ظةهلع كعتاصلاردعن بعر قعسعم كعشعلةر
قذرظان كةرعم ظوقذلغان حاغلاردا قذرظانغا قولاق سئلعص ظاثلاص: " بعز بذ (
قذرظانغا ) ظعشةندذق، ظذ صةرؤةردعضارعمعز تةرعصعدعن كةلضةن هةقعقةتتذر… ظةسلعدعمذ
بعز بذنعثدعن بورذنمذ مذسذلمانلاردعن ظعدذق. " ( سىرة قةسةس 52 ـ 53 ـ
ظايةتلةر ) دئضن ظعدعلةر.
يةنة قذرظان كةرعمدة جعن
تاظعصعلعرعنعث ظأز ظعصادعلعرع بويعحة مذنداق كةلضةن: " بعزدعن مذسذلمان ؤة
هةق يولدعن حعققذحعلارمذ بار، مذسذلمان بولغانلار توغرا يولنع ظعزدعضةن بولعدذ،
توغرا يولدعن حعققذحعلار جةهةننةمضة ظوتذن بولعدذ " ( سىرة جعن 14 ـ 15 ـ
ظايةتلةر )
صعرظةؤن حئغعدا جئنع
تذمذشذقعغا كةلضةندة ظئيتقان ظعمانع ظةسقاتمعغان بولسعمذ، سذغا غةرق بولعدعغان
ؤاقتعدا: " مةنمذ ظعسراظعل ظةؤلادع ظعمان ظئيتقان ظعلاهتعن باشقا ظعلاه
يوقلعقعغا ظعمان ظئيتتعم، مةن مذسذلمانلاردعنمةن " ( سىرة يذنذس 90 ـ
ظايةتنعث بعر قعسمع ) دئضةن هالدا " ظالةمشذمذل دعن " ظعسلام دعنعنع ؤة
مذسذلمانلعقنع ظعتعراص قعلغان.
خذلاسعلاص ظئيتقاندا،
ظابدذللاه دعرازنعث دئضعنعدةك: " قذرظان كةرعمدة " ظعسلام "
ظعصادعسع تارعخنعث دةسلةصكع قاتلاملعرعدعن بئرع هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامنعث
صةيغةمبةرلعك زامانعغعحة صىتىن صةيغةمبةرلةرنعث ؤة ظذلارغا ظةضةشكةن كعشعلةرنعث
قةلبعنعث حوثقذر قاتلعمعدا ظايلعنعص تذرغان ظومذمع بعر " صارول " (
يوشذرذن سأز ياكع ظعبارة ) دذر. ظاندعن كأرعمعزكع، قذرظان كةرعم صىتىن ظأتكةن صةيغةمبةرلةرنعث
تةبلعغ قعلغان بذ هأكىملعرعنع ؤة صرعنسعصلعرعنع توصلاص يالغذز بعر هأكىم شةكلعدة
هةزرعتع صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالامنعث مذخاتةصلعرعضة، شذنعثدةك صىتىن ظعنسانلارغا
رةهبةرلعك قعلغان ( ظعدارة قعلغان ـ
باشقذرغان ) ". قذرظانة كةرعم بذ نوقتعدا بعر قانحعلعغان ظايةتلةردة روشةن
توختذلذص: " بذ ( ؤةز ـ نةسعهةتلةر ) شةك ـ شىبهعسعزكع، بذرذنقع كعتابلاردا
ــ ظعبراهعم ؤة مذسالارنعث كعتابلعرعدا باردذر " ( سىرة ظةلا 18 ـ 19 ـ
ظايةتلةر ) دةص ظعنعق بايان قعلماقتا. قذرظان كةرعم صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالامنعث
ظعنسانلارغا ظئلعص كةلضةن دعنع يئثع بعر دعن بولماستعن بةلكع ظأزعدعن بذرذن ظأتكةن
صةيغةمبةرلةرنعثمذ دعنع ظعكةنلعكعنع قةتظع شةكعلدة تةكعتلعمةكتة.
دئمةك، قذرظان كةرعمنع
دعققةت بعلةن ظوقذص مةنة ؤة مةزمذنعنع مذلاهعزة قعلعص كأرعدعغان بولساق، صىتىن
صةيغةمبةرلةرنعث، ظذ صةيغةمبةرلةرضة ظةضعشعص بعر ظاللاهقا ظعشةنضةن تةؤهعد دعنع
مذنتةسعصلعرعنعث هةممعسعنعث مذسذلمان ظعكةنلعكلعرع ظعصادعلةنمةكتة. هةزرعتع نذه
ظةلةيهعسسالام ظأز قةؤمعضة: " مةن مذسذلمانلاردعن بولذشقا بذيرذلدذم " (
سىرة يذنذس 72 ـ ظايةت ) دئضةن. جانابع ظاللاه هةزرعتع ظعبراهعم ظةلةيهعسسالامغا
" مذسذلمان بولغعن " دةص بذيرعغاندا، " ظالةملةرنعث صةرؤةردعضارعغا
تةسلعم بولدذم ( يةنع مذسذلمان بولدذم ) " دئضةن، ظذ ظوغلع ظعسماظعل
ظةلةيهعسسالام بعلةن بعرلعكتة كةبعنع ياساؤئتعص صةرؤةردعضارعغا مونذ دذظادا
بولغان: " ظع صةرؤةردعضارعمعز! بعزنع ساثا تةسلعم ( بولذص مذسذلمان )
بولغانلاردعن قعلغعن ؤة نةسلعمعزدعن ساثا تةسلعم ( بولذص مذسذلمان بولغان ) بعر
ظىممةت حعقارغعن … " ( سىرة بةقةر 127، 128 ـ ظايةتلةرنعث بعر قعسمع ) دةص
صةرؤةردعضارعغا يئلعنغان.
دئمةك، ظعسلام صىتىن نةبع ؤة
رةسذل صةيغةمبةرلةرنعث ظورتاق دعنعدذر. قذرظان ظذقعغان هةرقانداق ظادةم بذ دعننعث
قانداق دعن ظعكةنلعكعنع ظعنتايعن ظاسان صةرق ظئتةلةيدذ. شذثلاشقا بذ دعن؛
هئحقانداق بعر شعرعك ظارلاشمعغان خالعس، مذتلةق ظعتاظةت قعلعشقا هةقلعق زات
ظالةملةرنعث صةرؤةردعضارع ظاللاهنعث دعنعدذر.
قايسع بعر تعلدا، قةيةردة ؤة
قاحان بولذشعدعن قةتظع نةزةر جانابع ظاللاه تةرعصعدعن كةلضةن ؤةهعنعث هةممعسعضة،
نازعل قعلعنغان كعتاصلارغا ؤة صةيغةمبةرلةر ظارعسعدا مةيلع شةخسع بولسذن،
ضذرذصلعشعص بولسذن ياكع ظعرقع قايغذسع بعلةن بعرةر صةرقلعققة كأز تعكمةستعن ظذنعث
هأكمعضة قعلحة قارشع هةرعكةتتة بولماستعن خذشاللعق ظعحعدة قاتتعق ظعشةنجة بعلةن
ظعشةنمةكدذر.
هةممعثلار بعر ظىممةت
قذرظان كةرعم ظأتكةن
صةيغةمبةرلةر ؤة ظذلارغا ظعشعنعص ظةضةشكةنلةر هةققعدة توختالغاندا، ظذلارنعث
هةممعسعنعث صةرؤةردعضارع، ظعلاهع صةقةت بعرلا ظاللاه ظعكةنلعكعنع ؤة هةممعسعنعث قانذن
ؤة هأكىملعرعنعث مةنبةسع بعر ظعكةنلعكعنع قوبذل قعلماقتا. حىنكع ظعمان ماؤزذسعدا
ظاساسلعق ؤةزعصعلةر ؤة ظةخلاق صرعنسعصلعرعدا هئح بعر صةيغةمبةر باشقعحة بعر
صرعنسعص ظئلعص كةلضةن ظةمةس. هةممة صةيغةمبةرلةر ظوخشاش ظاساس ؤة ظوخشاش
صرعنسعصلار ظىستعدة توختالغان. ظذلار
ياخشع ظعش قعلعشقا، ناماز ظوقىشقا، زاكات بئرعشكة ؤة ظاللاهقا خالعس ظعبادةت
قعلعشقا بذيرعلغان. بذ هةقتة جانابع ظاللاه مذنداق دةيدذ: " ظذلارنع بعزنعث
ظةمرعمعز بويعحة ( كعشعلةرنع بعزنعث دعنعمعزغا ) يئتةكلةيدعغان صئشعؤالار ( يةنع
صةيغةمبةرلةر ) قعلدذق، ظذلارغا بعز ياخشع ظعشلارنع قعلعشنع، ناماز ظوقذشنع، زاكات
بئرعشنع ؤةهيع قعلدذق، ظذلار بعزضة خالعس ظعبادةت قعلاتتع " ( سىرة ظةنبعيا
73 ـ ظايةت ). ماددعغا باغلعنعص حئكعدعن ظاشقان دذنيا مذهاببعتع، دىشمةنلعك،
ظةخلاقسعزلعق، تعجارةتتة هعلة ظعشلعتعشتةك يامان ظعشلار بىرنقع صةيغةمبةرلةر تةرعصعدعنمذ ظةيعصلعنعص
حةكلةنضةن. بذ هةقتة جانابع ظاللاه: " كعشعلةرنعث نةرسعلعرنع ( يةنع قايسع
يول بعلةن بولمعسذن كعشعلةرنعث هةقلعرعنع ) كةم بةرمةثلار، يةر يىزعدة بذزغذنحعلعق
قعلعص صعتنة ـ صاسات تئرعماثلار " ( سىرة شذظةرا 183 ـ ظايةت ). كعشعلةرنع
ياخشعلعققا يذزلةندىرىش، ياخشعلعققا تةشؤعق قعلعش، ياخشعلعق يولعدا جاصا
مذشةققةتلةرضة قاتلعنعش، رةهعم ـ شةصقةتلعك، مذلايعم ؤة كةمتةر بولذشتةك نذرغذن
ظعشلاردا ظأتكةن صةيغةمبةرلةرنعث ظىممةتلعرعمذ ظاضاهلاندذرذلغان. بذ هةقتة جانابع
ظاللاه قذرظان كةرعمدة: " ( لوقمان ظةلةيهعسسالام ظأز ظوغلعغا قعلغان
نةسعهعتعدة ) ظع ظوغذلحعقعم! نامازنع ؤاقتعدا ( تةظدعل ـ ظةركان بعلةن ) ظوقعغعن،
( كعشعلةرنع ) ياخشعلعققا بذيرعغعن، يامانلعقتعن توسقعن، ساثا يةتكةن كىلصةتلةرضة
سةؤر قعلغعن، ( حىنكع هةقعقةتكة دةؤةت قعلغذحع ظةزعيةتلةرضة ظذحرايدذ )، بذ
هةقعقةتةن قعلعشقا ؤة ظعرادة تعكلةشكة تئضعشلعك ظعشلاردعندذر. " ( سىرة
لوقمان 17 ـ ظايةت ). صىتىن بذ هةقعقةتلةرنعث ظاخعرقعسع بولغان هالدا قذرظان
كةرعمنعث ظةنبعيا سىرعسعدة مذسا، هارذن، ظعبراهعم، ظعسماظعل، ظعسهاق، يةظقذب، نذه،
لذت، داؤذد، سذلةيمان، ظةييذب، زذلكعفل، يذنذس، زةكةرعيا، يةهيا ؤة ظعسا
ظةلةيهعسسالاملار كةبع صةيغةمبةرلة زعكعر قعلعنغان. بذ صةيغةمبةرلةرنعث زعكعر
قعلعنغان قعسسعلعرعنعث ظارقعسعدا بذ قعسسعلةرنعث بذ شةكعلدة بايان قعلعنعش
غايعسعنع ظعصادعلعضةن " ( هةقعقةتةن بذ صةيغةمبةرلة جاماظعسع يالغذز بعر
ظذممةت بولذص سعلةرنعث ظذممةتلعرعثلاردذر )، سعلةرنعث دعنعثلار هةقعقةتةن بعر
دعندذر، مةن سعلةرنعث صةرؤةردعضارعثلاردذرمةن، ماثا ظعبادةت قعلعثلار " (
سىرة ظةنبعيا 92 ـ ظايةت ) مةزمذنعدعكع ظايةت كةرعم زعكعر قعلعنماقتا. بذ ظارعدا
بعر ضذرذص صةيغةمبةرلةرنعث بعردةك بايان قعلعنعشنعث غايعسع، بعرعنحع قعلعص، قذرظان
كةرعم مذخاتةبلعرعنعث صىتىن صةيغةمبةرلةر ؤة ظذلار ظئلعص كةلضةن دعنلةرنعث بعر
ظعكةنلعكعنع كأرسعتعش ظىحىندذر. ظعككعنحع قعلعص، باشقا دعنع ظذقذم، دعنع ظاث ؤة
دعنع صرعنسعصلارنع ظذلارنعث قعسسعلعرنعث ظئقعن دولقعنع قاتلعمعدا تةقدعم قعلعشتعن
ظعبارةتتذر.
بذ ماؤزذدا سىرة شذظةرادا
ظارقعمذ ـ ظارقا زعكعر قعلعنغان قعسسعلاردا مذهعم بعر نوقتعنع مذخاتةبلةرنعث
دعققعتعضة سذنذلغانلعقعنع كأرمةكتةمعز. بذ نوقتعدا، سىرعدة بايان قعلعنغان نذه، ظاد،
سةمذد، لذت ظةلةيهعسسالامنعث قةؤملعرع ؤة شذظةيب ظةلةيهعسسالامنعث قةؤملعرع بولغان
ظةيكةلعكلةرنعث ظأز صةيغةمبةرلعرعنع ظعنكار قعلغانلعقلعرع ظعصادعلةنضةندة هةر
قئتعم ظةرةصحعدة ( صةيغةمبةر ) مةنعسعدعكع سأزنعث كأصلعك شةكلع بولغان "
ظةلمذرسةلعن ـ ظةلحعلةر ـ يةنع صةيغةمبةرلةر سأزعنع ظعستئمال قعلعص بايان قعلعش
تةلةص قعلعنغان. دةر هةقعقةت، هةر قةؤم صةقةتلا ظأز صةيغةمبعرعنع ظعنكار قعلعش
بعلةن صىتىن صةيغةمبةرلةرنع ظعنكار قعلغانلعقعنع بعلدىرىلعشع بعر تاسادعصعيلعق
ظةمةس. بذنعث بعردن بعر سةؤعبع، صىتىن صةيغةمبةرلةرنعث ؤة ظذلار ظئلعص كةلضةن
ؤةهيعنعث ظاساسع ظأزضةرمعضةنلعكعنع، ظوخشاش ظعكةنلعكعنع شذ سةؤةصلعك
صةيغةمةبةرلةردعن بعرنع ظعنكار قعلغانلعق هةممة صةيغةمبةرلةرنع ظعنكار قعلغانلعق
هةقعقعتعنع قذرظان كةرعم ظأز مذخاتةبلعرعنعث دعققعتعضة مذهعم بعلعص سذنماقتادذر.
بذ ظةهؤالدا ظعسلام صىتىن
نةبع ؤة رةسذل صةيغةمبةرلةرنعث ظورتاق دعنعدذر. قذرظان ظذقعغان هةر قانداق ظادةم
بذ دعننعث قانداق دعن ظعكةنلعكعنع ظعنعق بعلعؤالالايدذ. بذنعثغا ظاساسةن بذ دعن
هئحقانداق بعر شئرعك ظارلاشمعغان خالعس بعر ظعتاظةت بعلةن ظالةملةرنعث
صةرؤةردعضارع بولغان ظاللاهقا تايانماقتادذر. قايسع تعلدا، قاحان ؤة نةدة بولسا
بولسذن، ظاللاهتعن كةلضةن ؤةهيعنعث هةممعسعضة، نازعل بولغان كعتاب، سةهعصة ؤة
ظةؤةتعلضةن صةيغةمبةرلةر ظارعسعدا شةخعس، ضورذص ياكع ظعرقحعلعق قايغذسع بعلةن بعر
صةرقلعق هئس قعلماستعن، ظذنعث هأكمعضة قةتظع ظعككعلةنمةستعن كأثىل ظعختعيارع بعلةن
حعن قةلبعدعن ظعشعنعشتذر.
باشقا بعر ظعصادة بعلةن
ظئلعص ظئيتقاندا، ظعسلام؛ تةؤهعد صرعنسعصع ظاساسعدا،ظعنسانلارنعث هةم يةر يأزعنع
ظةث ضىزةل شةكعلدة ضىللةندىرعشع، هةق ؤة ظادالةت ظألحعمع بويعحة رةهاؤةتلعك هايات
بةرصا قعلعشع، هةمدة خالعقع ؤة صةرؤةردعضارعنعث رازعلعقعغا ظعرعشعص جةننةتتعن
ظعبارةت مةثضىلىك هايات باغحعسعنع قولغا كةلتىرىشع ظىحىن جانابع ظاللاه تةرعصعدعن
ـ ظأزلىك ماهعيعتع ظوخشاش ـ صةقةت صذرذظات ـ ظذششاق جىزظع صةرقلعق بعلةن
صةيغةمبةرلةرنعث ؤاستعسع بعلةن ظعنسانلارغا يةتكىزعلضةن، ظعنسانعيةت تةرةققعياتعغا
صاراللعل بولذص بعر يئتىك سعزعقعنع كأرسةتكةن ؤة نعهايةتتة صةيغةمبةرلةرنعث خاتعمع
ؤة تىضةنجعسع هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالام ؤاستعسع بعلةن 23 يعللعق
صةيغةمبةرلةرك هاياتع ظعحعدة تاماملعنعص، كامالةتكة يئتعص ظعنسانلاغا يةتكىزعلضةن،
ظأضعتعلضةن ؤة ظةمةلعي هاياتتا ظذيغذنلاشتذرذص كأرسعتعلضةن ظعلاهع مةساج ـ خعزمةت ؤة ؤةزعصعنعث هةممعسعنعث ظعسمعدذر.
شذنعث ظىحىندذركع، قذرظان كةرعم: " ( تارعختعن بئرع ) كعتاب بئرعلضةنلةر
صةقةت ظأزلعرعضة روشةن دةلعل كةلضةندعن كئيعنلا ظعختعلاص قعلعشتع. ظذلار صةقةت
ظعبادةتنع ظاللاهقا خالعس قعلغان، هةق دعنغا ظئتعقاد قعلغان هالدا ( يالغذز )
ظاللاهقعلا ظعبادةت قعلعشقا بذيرذلدع.
" ( سىرة بةييعنة 4 ـ 5 ـ ظايةتلةرنعث بعر قعسمع ) دةص بايان
قعلماقتا. يةنة باشقا بعر يةردة: " ظئيتعثلاركع، " ظاللاهقا ظعمان
ظئيتتذق، بعزضة نازعل قعلعنغان ؤةهعضة، ظعبراهعمغا، ظعسماظعلغا، ظعسهاققا،
يةظقذبقا ؤة ظذنعث ظةؤلادلعرعغا نازعل قعلعنغان ؤةهعضة، مذساغا بئرعلضةن (
تةؤراتقا)، ظعيساغا بئرعلضةن ( ظعنجعلغا ) ؤة صةيغةمبةرلةرضة صةرؤةردعضارع
تةرعصعدعن بئرعلضةن ( كعتابلارغا ) ظعمان ظئيتتذق، ظذلاردعن هئح بعرعنع
ظايرعؤةتمةيمعز. بعز ظاللاهقا بويسذنغذحع ( مذسذلمانلار ) دذرمعز. " " (
سىرة بةقةرة 136 ـ ظايةت ) دئمةكتةدذر.
ظعصادة جةهةتعن بعر ظعككع
سأز صةرقع بولغان باشقا جةهةتتة مةزمذن ظئتعبارع بعلةن تامامةن ظوخشاش سىرة ظالع
ظعمراندعكع بعر ظايةتتة، ظذنعثدعن كئيعن جانابع ظاللاه: " كعمكع ظعسلام (
دعنعدعن ) غةيرع دعننع تعلةيدعكةن، هةرضعز ظذ ( يةنع ظذنعث دعنع ) قوبذل
قعلعنمايدذ، ظذ ظاخعرةتتة زعيان تارتقذحعدذر. " ( سىرة ظال ظعمران 85 ـ ظايةت
) دئضةن.
قذرظان كةرعمدة كةلضةن بذ
ظعصادعلةردعن شذنع حىشىنعمعزكع، هةزرعتع صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالامنعث قذرظاننع
تةبلعغ قعلغاندعن كئيعن ظأرصع ظعستئمالدعن سعرت ظعسلام ياكع مذسذلمان بولذش دئمةك،
صةقةتلا، صةيغةمبعرعمعز هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالام ؤة ظذ زاتقا نازعل بولغان
قذرظانغا ظعشعنعش دئضةنلعك ظةمةس، بةلكع بذنعث بعلةن بعرضة هةزرعتع ظعبراهعمغا،
ظعسماظعلغا، ظعسهاققا، يةظقذبقا ؤة ظذنعث ظةؤلادلعرعدعن كةلضةن صىتىن
صةيغةمبةرلةرضة، مذساغا، ظعيساغا، قعسقعسع ظعنسان يارعتعلغاندعن بئرع دذنياغا
كئلعص ظأتكةن صىتىن صةيغةمبةرلةرضة، ظذلارنعث ظئلعص كةلضةن كعتاصلعرعغا ؤة
يةتكىزضةن شةرعظةتلعرعضة ظذلارنعث هئح بعرعنع ظايرعص قويماي ظعشعنعش دئمةكتذر.
خذلاسعلاص ظئيتقاندا، جانابع ظاللاه ظعنسانلارغا ظوخشاش بولمعغان زامانلاردا بعر قانحعلعغان دعن ظةمةس، ظأزلىك ماهعيعتع ظأزضةرمعضةن يالغذ بعرلا دعن ظةؤةتكةن. هةزرعتع ظادةم ظةلةيهعسسالام بعلةن باشلعنعص ظاساسع سئلعنغان بذ هةق دعن، تذنجع قئتعم سئلعنغان ظاساس بويعحة داؤاملعشعص، دةؤر ؤة زاماننعث ظأزضىرعشع بعلةن ياكع ظةينع زاماندا زآرىر بولذص، كئيعنكع حاغلارغا كةلضةندة دةسلةصكع زأرىرعيةت قعممعتع قالمعغان قعسمةن ظذششاق مةسعلعلةرضة ظاظعت هأكىملةرنعث يئثعلعنعشع بعلةن ظاخعردا صةيغةمبعرعمعز هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالام بعلةن جانابع ظاللاهنعث قعيامعتكعحعلعك صىتىن ظعنسانلار ظىحىن تاللاص رازع بولغان دعن ظعسلامعيةت، ظونئؤعرسال ماهعيةتتعكع ساصلعشعص كامالةتكة يةتكةن، قعيامةتكعحة ظعنسلانلارغا نذرانة هعدايةت يولعنع كأرسعتعش مةقسعتعدة تةبلعغ قعلعنغاندذر. ظعنسانعيةت تارعخعنعث ظئقعنع ظعحعدة ظوخشاش مةنبة ؤة ظاساسلارنع ظأز ظعحعضة ظالغان ظعسلامنع تةبلعغ قعلغان صةيغةمبةرلةرنعث هةممعسع ظالدعنقع صةيغةمبةرنعث تةبلعغ قعلعص زاماننعث ظأتعشع بعلةن ظأزضعرعص كةتكةن ظاساسلارنع يئثعدعن ظةسلعضة كةلتىرىشع، ظأزضعرعص كئتعش سةؤعبعدعن صةيدا بولغان ظعختعلاص ؤة تةصرعقحعلعقلارنع قالدذرذص، ظعشعنعش ظئتعقادعغا ظعضة كعشعلةرنع ظعسلامدا بعرلعككة كةلتىرىشع ظىحىن كذح سةرص قعلعص غةيرةت كأرسةتكةن. دئمةككع هةقعقع ظعسلام، صىتىن صةيغةمبةرلةرنعث هةق دةؤةتلعرعنع تةشكعل قعلماقتا. صةيغةمبعرعمعز هةزرعتع مذهةممةد ظةلةيهعسسالامنعث صةيغةمبةرلعك ؤةزعصعسعمذ ظأتىصكةتكةن صىتىن صةيغةمبةرلةرنعث دةؤةتلعرعنعث تاماملعغذحعسع ؤة كىحلةندىرضعحعسعدذر.
داؤامع بار
ظعسلام ظاؤازع تور بئتع
2005- 1- 18 معلادعية
1426- زذلهةججة- 18 هعجرعية