بايلعقنع هئح كعم
ظذ دذنياغا ظئلعص كئتةلمةيدذ
دذنيادا مةرتلعكنع ؤة سئخعيلعقنع ماختعمايدعغان
بعرمذ معللةت بولمعسا كئرةك. ظةرةبلةردة مذهةممةد ظةلةيهعسسالام دذنياغا كئلعشتعن
بذرذن ياشاص ظأتكةن هاتةم ظعسعملعك بعر ظادةم مةرتلعك ؤة سئخعلعقنعث بعردعنبعر
ظألضعسع ؤة نةمذنعسع بولذص كةلمةكتة. ظعسلامعيةتتعن بذرذنقع شاظعرلاردعن باشلاص تا
هازعرغعحة هةر قانداق شاظعر شئعرلعرعدا هاتةمنع سئخعلعق ؤة مةرتلعكنعث ظابعدعسع
قعلعص ماختايدذ.بعز ظذيغذرلاردعمذسئخع بعر ظادةمنع كأرسة، » هاتةمدةك ظادةم ظعكةن « دةيدعغان تةمسعللةرمذ بار.
دذنيادا توننعلاص ظالتذن ؤة معلعاردلاص دوللار
تاصقان معلعاردئرلارنعث نام- شوهرعتع قالماستعن، صةقةت ظاز بايلعقع بولسعمذ شذ
بايلعقعدعن ظعنسانعيةتكة، خذسذسةن، ظأز معللعتعنعث يىكسعلعشعضة ياردةم قعلغان
جانكأيةر، سئخع كعشعلةرنعث نام- نعشانعسع خةلقنعث ظئغعزعدا ساقلعنعص كةلمةكتة.
هاتةمنعث ظةكسعحة، مذسا ظةلةيهعسسالامنعث
زامانعدا ظأتكةن بئخعل باي قارذن بولسا، بئخعللعقنعث ؤة نامةرتلعكنعث بعردعنبعر
سةلبعي ظألضعسع بولذص، دذنيادعكع صىتىن مذسذلمان خةلقلعرعنعث قةلبعدة قارذن
لةنةتكار بولذص ساقلعنعص كةلمةكتة.
تارعخلارغا ظاساسلانغاندا، قارذن ظعنتايعن حوث
باي ظعكةن، ظذنعث خةزعنلعرعنعث ظاحقذحلعرعنع 40 تأضة ظاران توشذيدعكةن. مذسا
ظةلةيهعسسالام ظذنعثغا » ظازراق بولسعمذ ظاللاه
تاظالا بذيرعغان زاكاتنع ظادا قعلساثكةن « دةص تةلةب قويغاندا،
ظذ: »مئنعث ظالاهعدة
بعلعمعم بولغانلعقع ظىحىن بذ بايلعققا ظئرعشتعم« (قةسةس سىرعسع78-
ظايةت) دةص بذ بايلعقلارنعث ظاللاه تاظالادعن بئرعلضةن ظعنظام ظعكةنلعكعنع ظعنكار
قعلعص، زاكات بئرعشنع رةت قعلغان. شذنعث بعلةن ظاللاه تاظالا ظذنع تعرعك تذرغذزذص
يةرضة حأكتىرىؤةتكةن.
دذنيادا هةر قانداق كعشع نام- نعشانعسعنعث
مةثضىلعشعشعنع، هاتةمدةك ياخشعلعققا ظألضة بولذص ظةؤلاتلعرعنعث تعللعرعدا
ماختعنعشعنع ياقتذرعدذ، ظةلؤةتتة! هئح قانداق كعشع ظأزعنعث نام- نعشانعسعنعث
قارذندةك نامةرتلعككة ظألضة بولذص قئلعشعنع ؤة خةلقنعث ظئغعزعدا لةنةتكار بولذشعنع
هةرضعز خالعمايدذ. هةر قانداق جةمظعيةتنعث تةرةققعي قعلعص يىكسعلعشعدة شذ
جةمظعيةتتعكع بايلار يةنع مةرت بايلار ظالاهعدة سالماق ظورذن تذتعدذ. شذثا
صةيغةمبةر ظةلةيهعسسالام بعر هةدعسعدة » بايلعرعثلار بئخعللعشعص
كةتكةندة سعلةرضة يةرنعث ظىستعدعن ظذنعث ظاستع ياخشعراق بولذص قالعدذ« دئضةن.
بذ هةدعسعنعث مةنعسع: »جةمظعيةتتعكع بايلعرعثلار بئخعللعق قعلعص ظاللاه تاظالا بةرضةن
بايلعقلاردعن باشقا بئحارعلةرضعمذ بئرعص ظذلارنع قذتقازمعسا، ظعلعم- صةن
كةشصعياتلارنع قوللاص- قذؤةتلةص، صذل- ماللعرعدعن سةرص قعلمعسا، ظذنداقلارنعث
ظألضعنع ياخشعراق، ؤة سعلةرنعثمذ هاياتعثلار مةنعسعزدذر، حىنكع بذنداق هاياتتعن
مةنصةظةت يوق، دئضةنلعكتذر. دذنيادا نذرغذنلعغان ظعلعم- صةن، كةشصعياتلار ظةث
ظاؤؤال بايلارنعث قوللعشع ؤة ياردةم قعلعشع ظارقعسعدا ظأز مئؤعلعرعنع
بئرةلعضةن.
ظعلعم - دذنيا ؤة ظاخعرةتلعك، بةخعت -
ساظادةتنعث ظاحقذحعسعدذر. كأص هاللاردا بذ ظعلعمنع تارقعتعش ؤة ظئلعش ظعشلعرع
ظعقتعساتقا ظئهتعياجلعق. ظادةتتة ظعلعم بعلةن بايلعق بعر شةخستة جةم بولمايدذ.
شذثا ظالعم ظعلعمع بعلةن، باي صذل - مئلع بعلةن جةمظعيةتكة خعزمةت قعلعدذ. ظاللاه
تاظالا بعر ظادةمضة بايلعقنع بةرسة ظذنع ظعككع مةخسةت بعلةن بئرعدذ: بعرع، ظذ
ظادةمضة ظعنظام يىزعسعدعن، يةنة بعرع، ظذظادةمنع سعناش ظىحىن، يةنع بذ بايلعقنع
سئخعيلعق بعلةن ظأز يولعدا ظعشلعتةمدذ ياكع بئخعللعق قعلعص ظذنع بئسعص ياتامدذ؟
دةص ظئمتعهان قعلعش ظىحىن بئرعدذ. بايلعقنعث ظاللاه تاظالادعن كةلضةنلعكعنع
ظئتعراص قعلعص، ظاللاه تاظالانعث ظئهتعياجلعق بةندعلعرعضة ظازراق بولسعمذ سةرص
قعلعص بةرضةنلةرنعث بايلعقع هةسسعلةص ظاشعدذ، ظذنعث يىزع يورذق بولعدذ. كعمكع
بايلعقعنع ظاللاه تاظالانعث ظعنظامع دةص بعلمةستعن، ظأز كىحىم بعلةن تاصتعمغذ، دةص
مةغرذرلعنعص ظاللاه تاظالانعث بةندعلعرعضة بئرعشتعن باش تارتعص بئخعللعق
قعلعدعكةن، ظاللاه تاظالا ظذنع قارذننع صاتذرغاندةك يةرضة صاتذرذؤئتعدذ. يعققان
بايلعقع ظذنع قذتقذزالمايدذ، بةلكع ظأزعضة دىشمةن بولعدذ. حىنكع، ظعنساننعث ظأزع
ؤة صىتىن مىلكع ظاللاه تاظالانعثدذر. ظاللاه تاظالا باي ؤة يوقسذلنع ياراتتع.
ظوخشاش دعصلومغا ظئضة ظوخشاش ظعشتا ظعشلةيدعغان، ظوخشاش ظةقعل- صاراسةتلعك ظعككع
كعشعنعث بعرعنع ظاللاه تاظالا باي قعلسا، يةنة بعرعنع يوقسذل ياكع بايدعن تأؤةنرةك
قعلعدذ.
بعزنعث ظعسلام دعنعمعزدا ظاللاه تاظالا
بايلارغا زاكاتنع صةرز قعلغاننعث سعرتعدا ظأز ظعختعيارع بعلةن قعلعدعغان سةدعقة،
خةير – ظئهسان ؤة ساخاؤةت ناملعرع بعلةن ظاتالغان ياردةم ؤاسعتعلعرعنعمذ ظةمر
قعلغان. هةتتا بعر تةثضة سةدعقة قعلغان كعشعضة يةتتة يىز هةسسة، بةلكع ظذنعثدعنمذ
كأص بئرعدعغانلعقعنع قذرظاندا ؤةدة قعلغان. ظاللاه تاظالا: »خالعغان كعشعضة ظذنعثدعنمذ كأص بئرعدذ« دئضةن. مانا بذلار
سةدعقة ؤة ياردةمنعث بذ دذنيادعكع صايدعسع. ظاخعرةتتعكع صايدعسع ظىحىن ظاللاه
تاظالا مذنداق دةيدذ: »ماللعرعنع كئحة- كىندىز (يةنع هةممة ؤاقعت) يوشذرذن ؤة ظاشكارا
هالدا خةير- ظعهسان قعلعدعغانلار صةرؤةردعضارعنعث دةرضاهعدا ساؤاب تاصعدذ،
(ظاخعرةتتة) ظذلارغا قورقذنح ؤة غةم- قايغذ بولمايدذ«. (بةقةرة سىرعسع 274-
ظايةت) يةنع دذنيادعكع قعلغان ياخشعلعقلعرعدعن مةمنذن بولذص، صذشايمان قعلمايدذ
دئضةنلعكتذر. ظاللاه تاظالا بئخعللارغا قارعتعص: » زالعملار
(يةنع زاكاتنع مةنظع قعلغذحعلار) ياكع صذل- مئلعنع يئتعم- يئسعرلارغا ياردةم
قعلماستعن ضذناه ظعشلارغا سةرص قعلغانلارغا هئح قانداق مةدةتكار حعقمايدذ«. (بةقةرة سىرعسع 270- ظايةت).
رعؤايةتلةردة ظئيتعلعشعحة: بذرذنقع زاماندا
قابذس دئضةن بعر باي ظأتكةن ظعكةن. ظذ ظألعدعغان ؤاقتعدا: » مئنع تاؤذتقا سالغاندا
ظعككع قولذمنع تاؤذتتعن حعقعرعص قويذثلار« دةص ؤةسعيةت قعلعصتذ.
بذ ظذنعث »مةن
ظألمةيدعغاندةك دذنيا يعغدعم. ظةمدع ظألضعنعمدة مال- دذنيالعرعم شذنداقلا قالدع.
ظاخعرةتكة ظذنع ظئلعص كئتةلمعدعم. شذثا مئنعث قذرذق قول كةتكعنعمنع كعشعلةر كأرسذن« دئضعنع ظعكةن.
ظعسلام تارعخلعرعدا ظئيتعلعشعحة: حعثضعزخان
باغداتنع ظعشغال قعلغاندعن كئيعن، باغدات صادعشاهعنع تذتذص ظذنعث ظأز ظالتذنلعرعنع
ظئرعتعص ظاغزعغا قذيذص ظذنع ظازاصلاص ظألتىرضةن ظعكةن. بذنعث سةؤةبعنع
سوراشقانلارغا حعثضعزخان: » بذ صادعشاه شذنحة
ظالتذننع يعغعص ياتقعحة ظذنع سةرص قعلعص ظةسكةر توصلاص بعزضة قارشع تذرغان بولسا،
مةملعكعتعنع ساقلاص قالغان بولاتتع. سعلةرنعث بئخعللعقعثلارنعث سةؤةبعدعن ظاللاه
تاظالا مئنع سعلةرضة جازا قعلعص ظةؤةتتع « دةص جاؤاص بةرضةن
ظعكةن.
هازعر جةمظعيئتعمعزدة نذرغذنلعغان
معلعونئرلارنعث رئكعيوتعرلار تةرعصعدعن ظألتىرىلىص جئعنعدعن ؤة صىتىن مال -
مىلكعدعن ظايرعلعص قالغانلعقعمذ بذ ظئيتقانلعرعمعزنعث تعصعك معسالعدذر. صذل-
ماللعرعنع مةكتةص، مةسحعت ؤة معللعي مةدةنعيئتعمعزنعث يىكسعلعشع ظىحىن ياردةم ظورنعدا
بئرعؤاتقانلار ظامان، خاتعرجةم ياشاؤاتعدذ.
بعز ظةزةلدعن تعرعشحان، صاظالعيةتحان بعر
معللةت بولغاحقا دذنيانعث هةر قايسع جايلعرعغا تارقالغان بولساقمذ، باشقعلارغا
قارعغاندا خئلعلا ياخشع ياشاؤاتعمعز. بعراق، بعزدعكع مةرتلعك، سئخعيلعق، ظأزظارا
ياردةملعشعش ؤة مئهماندوستلذقتعن ظعبارةت ظذلذغؤار معللعي ظةنظةنعمعز ؤة مذقةددةس
ظعسلامعي ظةخلاقعمعز تىرلىك سةؤةبلةر تىصةيلعدعن بذزذلغاندعن كئيعن، بئغةم،
هئسسعياتسعز، ظأزعمعزنعلا ظويلاص ياشاؤاتعمعز. ظذيغذر قئرعنداشلعرعمعز،
ظةؤلاتلعرعمعز سةرسان، بئحارة، خورلذقتا ياشاؤاتسعمذ بعز ظذلارنع ظئسعمعزضعمذ
ظئلعص قويمايمعز. بذرذن بعزدعن هاتةملةرنع تذغقان ظذيغذر ظانعلعرع ظةمدع
قارذنلارنعلا تذغمعغان بولذشع كئرةك.
تىركعيةنعث صةقةت قازاقستاندعلا 30 مةكتعبع،
480 ظوقذتقذحعسع بار. مةكتةص ؤة ظوقذتقذحعلارنعث صىتىن حعقعمعنع تىركعيةدعكع
بايلار كأتعرعص كةلمةكتة. شذنعث ظىحىنمذ ظذ بايلارنعث بايلعقع هةسسعلةص ظاشماقتا.
هةر قانداق بعر معللةتنعث روناق تئصعشع، ضىللعشع ؤة ظأز دألعتعضة ظأزع خوجا بولذص تذرالعشع ؤة قةد كأتعرعشعدعكع مذهعم ظامعللارنعث بعرع شذ معللةت خةلقعنعث ظأزظارا قئرعنداشلارحة مئهرعبانلعقع، بعر- بعرعنع قعيعنحعلعقتعن قذتقذزذشع ؤة خالعسانة ياردةملعشعشع بولسا كئرةك. ظأزظارا بعر- بعرعنع قذتقذزذص، ياردةم قعلعشمعغان بعر معللةتنع باشقعلارنعث ياردةم قعلعص قذتقذزعشع مذمكعن ظةمةس. ظةضةر بايلعرعمعز يوقسذللارغا قئرعنداشلارحة ياردةم قعلعص، ظوقعيالمعغان بالعلعرعنع ظوقذشقا كعرضىزىص، هةر خعل ماددعي قعيعنحعلعقلعرعنع تةث كأتعرعص، صىتىنلعشعدعغان بولساق بةختلعك بعر معللةت بولغان بولار ظئدذق.
ظعسلام ظاؤازع تور بئتع
2005- 12- 22
1426- زذلقةظدة- 20