ياراتقذحعنعث بارلعقعغا ظعشةنضةندعن كئيعن
نئمة ظعش قعلعش كئرةك؟
ياراتقذحعنع سىصةتلعرع ؤة
ظعش هةرعكةتلعرع بعلةن بعلعش ظعنساندا ياراتقذحعغا قارعتا شىكرة ظئيتعش، مةدهعلةش،
ياخشع كأرىش ؤة قورقذش تذيغذسعنع صةيدا قعلعدذ. ظعنسان مذشذ تذيغذلارنع هئس قعلغان
ؤاقتعدا ياراتقذحعسغا يئقعنلعشعشقا نعسبةتةن رعغبعتع تئخعمذ يوقعرع كأتعرعلعدذ.ظذ
ظأزعدعن: ياراتقذحعغا قانداق يئقعنلعشعش كئرةك؟دةص سورايدذ.ظذنعث ظةقلع:هئكمةتلعك
ظعش قعلغذحع ياراتقذحع ساثا كأيىنىص، سئنعث بةدعنعث مذهتاج بولعدعغان
يئمةك-ظعحمةك، كئيعم-كعحةك،ظورذن، قوياش، ظاي، تاغ-دةريا،زعراظةت،هايؤان ؤة
سذ...لارنع تولذقلاص بةرضةن يةردة، قانداقمذ سئنعث روهعثنعث ظئهتعياجعنع تولذقلاص
بةرمعسذن!بذ ظالةمدة ظاللاه تةرعصعدعن حىشىرىلضةن ظاللاهغا يئقعنلعشعشنع تةلعم
بئرعدعغان هعدايةتنعث بولعشع حوقذم،دةص جاؤاب بئرعدذ.
ظذ ظأز ظأزعدعن:لئكعن بذ
هعدايةت نةدة؟ دةص سورعغاندا، ظةقلع ظذنعثغا:بذ هعدايةت ظذنعثغا ظعشعنعدعغان ؤة
ظذنعثغا ظعبادةت قعلعدعغانلاردا بولعشع حوقذم،دةص جاؤاب بئرعدذ، شذنعث بعلةن
دعنلار هةققعدة ظعزدعنعشكة باشلايدذ.ظذ دعنلارنعث ظعككع تىرلىك ظعكةنلعضعنع هئس
قعلعدذ، بعرع ظاسماندعن حىشىرىلضةن دعن بولذص، ساماؤع دعنلار دةص ظاتعلعدذ،
ظذلار:يةهذدع، خعرعستعيان ؤة ظعسلام دعنعدذر.يةنة بعرع ظعنسانلار ظأزلعرع صةيدا
قعلعؤالغان دعنلاردذر، بذ تىردعكع دعنلارنعث مةشهذرراقع:بذددا ؤة هعندذس
دعنعدذر.ظذ دعنلارنع ظومذميىزلىك تةكشىرىص كأرضةندعن كئيعن،ظعنسانلار ظأزلعرع
تىزىلعؤالغان دعنلارغا كأثىل بألمةيدذ. شذثا ساماؤع دعنلار ظعحعدة خعرعستعيان
دعنعدعن باشلايدذ، حىنكع غةرب ظةللعرعدة خعرعستعيان دعنعي كىحلىك ظورذننع
ظعضةللةيدذ، ظةضةر ظذ دعندا مةقسعتعنع تاصالعسا، باشقا دعن هةققعدة ظعزدةنمةيدذ.
هعدايةت خعرعستعيانلارنعث كعتاؤعدعمذ؟
ظذ بذ دعن هةققعدة ظعزدعنعص،
خعرعستعيانلاردعن:سعلةر ظاللاهنعث قئشعدعن كةلضةن هعدايةت دئضعنعثلار قئنع؟دةص
سورايدذ.خعرعستعيانلار ظذنعثغا ظعنجعلدعن بعر نذسخا بئرعدذ، خعرستعيان صوصلارنعث
بعرسع ظذنعثغا: بذ كعتاب صةقةت بعرلا ظاصتورنعث كعتاؤع ظةمةس، بةلكع ظذ ظعككع
كعتابتذر.هةر بعرسع تىرلىك زامانلاردا ؤة ظوخشاشمعغان ظورذنلاردا يئزعلغان بعر
قانحة كعتابلار،كعتابحعلار ؤة شئظعرلاردذر.بعرعنجع كعتاب ظةهدع قةدعم(يةنع
تةؤرات)دةص ظاتعلعدذ، ظعككعنجع كعتاب ظةهدع جةدعد(يةنع ظعنجعل)دةص ظاتعلعدذ،
يةهذدعلار صةقةت تةؤراتقا ظعشعنعدذ، ظعنجعلغا ظعشةنمةيدذ،خعرعستعيانلار هةر
ظعككعلعسعضة ظعشعنعدذ، لئكعن ظذلار ظعنجعلغا بةكرةك تايعنعدذ،دةص حىشةندىرعدذ.
صوص ظذنعثغا(يةنع
ظعزدةنضىحعضة)مةن ساثا ظةث ظاخعرقع يئثع ظعككع تةرجعمعسعدعن مذتةخةسسعلةر يازغان
مذقةددعمعلعرعنعث مذهعم ظابزاسلارنع ظوقذص بئرةي.ظذ ظعككع تةرجعمعنع ظعنجعلشذناس
ظالعملارنعث حوثلعرع تةييارلعغان،بعرسع 1952-يعلع ظامئرعكعدا نةشعر قعلعنغان،يةنة
بعرسع1960-يعلع ظةنضعلعيةدة نةشعر قعلعنغان،ظةهدع قةدعم (يةنع تةؤرات)1970-يعلع
نةشعر قعلعنغان. ظةضةر سئنعث سوظالعث بولسا،سةن كعتابنع ظوقذشتعن ظعلضعرع جاؤاب
بئرعمةن، دةيدذ.
صوص ظذنعثغا مذقةددةس
كعتابنعث ظاخعرقع رةسمع ظةنضعلعية تةرجعمعسعنعث مذقةددعمعسعدعن بعر قانحة
ظابزاسلارنع ظوقذص بئرعدذ:"تةؤرات بعر قانحة كعتابلاردعن تةركعص تاصعدذ، بذ
كعتابنعث يئزعلعش دةؤرع معلادعدعن ظعلضعرع 12-ظةسعردعن باشلاص معلادعدعن ظعلضعرعكع
ظعككعنجع ظةسعرضعحة سوزذلعدذ.تةؤرات ظعبعرانع(يةهذدعلار تعلع)تعلع بعلةن
يئزعلغان،ظازغعنا بعر قعسمع ظارامعية تعلع بعلةن يئزعلغان. تةؤرات كعتابلعرعنعث
هئحبعرسعنعث قول يازمعسع تئصعلمايدذ.
تةؤراتنعث بةزع صارحعلعرعنع
ظأز ظعحعضة ظالغان ظةث قةدعمع قول يازما ظألىك دئثعزدعن تئصعلغان يأضةك ظعحعدة
تئصعلعغان، بذ قول يازمعنعث تارعخع معلادعدعن ظعلضعرعكع ظعككعنجع ظةسعرضة تةؤة
بولعشع مىمكعن.معلادعدعن كئيعن ظعككعنجع ظةسعردة، يةهذدع ظالعملعرع تةؤراتنع
معلادعنعث 70-يعلع قذددذس شةهعرع ؤةيران بولغاندعن كئيعن قئلعص قالغان قول
يازمعلارغا تايعنعص توصلعغان، مذشذ ظاساستا تةؤرات يئزعلغان.
لئكعن بذ قئتعم توصلانغان
تةؤرات تئكعستلعرع بعر قانحة ظةسعرلةر بويع خةتتاتلارنعث خاتالعقعنع ظأز ظعحعضة
ظالغان.شذنداقلا كئيعنكع قئتعملاردا كأحىرضةن خةتتاتلارنعثمذ خاتالعقعنع ظأز
ظعحعضة ظالغان.هازعرقع تةؤرات تئكعستلعرعنعث ظةث قةدعمع قول يازمعسعنعث تارعخع
معلادعية 9-ظةسعردعن11-ظةسعرضة قايتعدذ، تةؤراتنعث هازعرقع تةرجعمعسع مذشذ قول
يازمعغا ظاساسةن تةرجعمة قعلعنغان.
مانا بذ كأز ظالدعمعزدا
كأرىنىص تذرغان ظةهدع قةدعم(يةنع تةؤرات)، شةكسعزكع دةسلةصتة يئزعلغان نةرسعلةرنع
داؤاملعق تةمسعل قعلالمايدذ.شذثا تةرجعمة قعلغذحع يازغذحعنعث مذرادعنع ظئحعش
ظىحىن تةقلعدع تئكعتستعن هالعقعشع كئرةك".
تةرجعمانلار، تةؤرات
تةرجعمعسعدة يةنة ضعرعكحة تةرجعمعسعدعن صايدعلانغان، تةرجعمة قعلغذحع مذنداق
دةيدذ:"ضةرحة بذ نذسخعدا ظةسلع تئكعتسلةرنعث هةقعقع سىرعتع ظعسصاتلانسعمذ،
يةنعلا نذرغذن ظعشلار غذؤا تذرماقتا.حىنكع بىضىنكع تونذشلذق بولغان ظعبرانعلار
سأزلىكلعرع ظذ كعتابتا بةك ظاز، شذنعث نةتعجعسعدة تةؤراتنعث كأص سأزلعرعنعث مةنعسع
ظئنعق ظةمةس ياكع ظعشةنحعلعك ظةمةس".
صوص تةؤراتنع حىشةندىرىص
بولغاندعن كئيعن ظعنجعلنع حىشةندىرىشكة باشلايدذ.ظذ ظعنجعلنع حىشةندىرىص،
ظعنجعلنعث ظعنضعلعزحة رةسمع تةرجعمعسع معلادعية1611-يعلع نةشعر قعلعنغان، ظاندعن
قايتا تىزىتعلعص1881-يعلع نةشعر قعلعنغان دةص، ظعنجعلنعث ظاخعرقع تةرجعمعسعنعث
مذقةددعسعمعدعن بعر قانحة ظابزاسلارنع ظوقذص بئرعدذ:
"بذ تىزىتعلضةن تةرجعمة
ظعنجعلنعث نةشعر قعلعنعشع باشلانغاندعن بذيان يئثع مئتود ظذسذلعدا تىزىلضةن،بذ
كعتابنع قايتا تةكشىرضىحعلةر ظعلضعرعلةرضة ظوخشاش قول يازعمعدعكع تئكعستلةرضة
ظةضةشمعدع، حىنكع بذ قول يازمعلار كئيعنكع ؤاقعتلاردا يئزعلغان، شذ سةؤةبتعن بذ
قول يازمعلار كأص كأحىرىلىش سةؤةبعدعن بذرمعلعنعشقا،بةلكع قةستةن تىزىتعلعشكة ؤة
ظعسلاه قعلعنعشقا ظذحرعغان.بذ كعتابنع قايتا تةكشىرضىحعلةر تارعخع كونعراق ؤة
ياخشعراقع دةص قارعغان بعر قانحة قول يازمعلارغا تاياندع.
يئثع تةرجعمة قعلغذحعلار
مذظةييةن تئكعستكة ظئسلعؤالمعدع، بةلكع ظذلارنعث مئتودع ظعنجعلنع
يازغذحعلارنعثكعضة يئقعنراق دةص قارعغان تئكعستلةرنع تاللاص ظالدع، ظذلار قةدعمقع
ضعرعكحة تةرجعمعلعرعدعن صايدعلاندع، بةزعدة بذرذنقع خعرعستعيانلار تةؤراتتعن
ضذؤاهحع سىصتعدة كةلتىرضةن تئكعستلةردعن صايدعلاندع"(1)
مانا بذلار ظعنجعلنعث ظةنضعلعية تةرجعمعسعدعكع
تونذشتذرلعشع، ظةمما ظامئرعكعنعث يئثع تةرجعمعسعدعكع تونذشتذرذلعشع:"مذقةددةس
كعتاب(يةنع ظعنجعل)14ظةسعر بويع يئزعلغان.ظعنجعلنعث بارلعق ظىح صارحعسع قةدعمقع ظوتتذرا
دئثعز مةدةنعيعتعنع ظعصادعلةص بئرعدذ"دةيدذ. (2)
"ظعنجعل كعتابلعرعنعث
جذغراصعيلعك، سعياسع ؤة مةدةنعيةت مذهعتعنع ياخشع بعلعمعز، لئكعن ظذنعث يئزعلعش
شاراظعتعنع ظانحة ياخشع بعلعص كةتمةيمعز، حعركاؤلاردا ظئقعص كةلضةن ظادةت
ظاصتذرلارنع ظعنجعلدا مةشهذر شةخعسلةر قاتارعدا بايان قعلعشتذر، لئكعن بذ
ظاصتذرلارنعث تارعخع ظاساسع تئصعلمعغعلع تاسلا قالعدذ. ظالعملارنعث:ظعنجعلنعث
يازغذحعلعرع، يعل-تارعخلار ؤة ظورذنلار توغرعسعدعكع قاراشلعرع تئكعستلةرنعث
يةكىنعضة ظاساس حعقعرعلغان، شذثا بذ مةسعلة تةخمعنةن سىصتعدة قئلعص قالعدذ.
ظعنجعل كعتابلعرعنعث مذتلةق
كأص قعسمعنعث يازغذحعلعرع دةسلةصتة نامةلذم ظاصتورلار ياكع يالغان دةؤاضةرلةر
ظعدع، ظعنجعللار بعر ظاصتورنعث قولع بعلةن يئزعلمعغان بةلكع بعر بألىك
ظاصتورلارنعث قولع بعلةن يئزعلغان، ظعنجعللارنعث كأص قعسمع بعر قانحة باسقذحلاردا
يئزعلغان".(3)
"يئثع
ظةهدع(يةنع ظعنجعل)نعث ظاصتورلعرع توغرعسعدعكع مةلذماتعمعز بةك ظاز، ظذلارنعث
ظارعسعدا ظئتعقادلار بذرذنلا يعلتعز تارتقان، ظذ ظئتعقادلارنعث كأص قعسمع
ظعنجعللارنعث تئمعسع سىرتعدة ظعنجعلغا قئتعلعص كةتكةن، بذ ظئتعقادلار ظعنحعكة
ظعزدعنعش ظالدعدا صذت دةسسةص تذرالمايدذ".(4)
"بذ
ظعنجعللار دةسلةصتة ظئغعزحة رعؤايةت قعلعنغان، ظاندعن مةنبةلةرضة يئزعلغان، ظذ
مةنبةلةر هازعر يوقاص كةتتع، لئكعن ظذ ظعنجعل يازغذحعلعرعنعث قولعدا بار
ظعدع"(5)
هعدايةت توغرعسعدا
ظعزدعنعؤاتقان فعزعكا ظالعمع صوصقا:سعلةرنعث ظالعملعرعثلار دئضةن بذ نةرسعلةرضة
خعرعستعيانلارنعث هةممعسع ظعشعنةمدذ؟دةص سورايدذ.صوص جاؤابةن:ياق،بعر بألىك
ظةسلعيةتحع خعرعستعيانلار ظعنجعلدعكع نةرسعلةرنعث هةممعسع ظاللاهنعث سأزع دةص
قارايدذ،دةيدذ.
فعزعكا ظالعمع:ظةسلعيةتحع
خعرعستعيانلار بذ ظعنجعلدعكع نةرسعلةرنع هةزرعتع ظعسا سأزلعضةن سأزلةر شذ دةص
قارامدذ؟
صوص:ياق،لئكعن ظذلار
ظعنجعللارنع يازغانلارنع ظعلهام كئلعدعغان كعشلةر ظعدع، ظذلار هةقتعن باشقعنع
يازمعدع،دةص قارايدذ.
مةن ساثا دئضةندةك بذ تارعخع
صاكعتع يوق ظئتعقادتذر، بعز بذ ظعنجعل كعتابلارنع كعملةرنعث يازغانلعقعنع بعلمةيمعز،
ظذلارغا ظعلهام كئلةمتع ياكع كةلمةمتع، بذ بعزضة ظئنعق ظةمةس! ظذلارنعث سأزلعرعنعث
ظارععسعدا زعتلعق تذرسا ؤة رئظاللعققا قارشع نةرسعلةر تذرسا، قانداقمذ ظذلار
ظعنجعلدا يازغان نةرسعلةرنعث هةممعسع هةق بولسذن؟
ياراتقذحعنعث سأزلعرع شةكسعز
هالدا بعر بعرع بعلةن زعتلاشمايدذ، ياراتقذحعنعث سأزع مةؤجذدعيةتنعث هةقعقةتلعرع
بعلةن ظذيغذنلعشعدذ.
ظعزدةنضىحع فعزكا ظالعمع:
سعلةر خعرعستعيان ظالعملعرع قانداق قارايسعلةر؟
بعز ساثا باياتعن ظوقذص بةرضةن بذ ظالعملار
دئضةندةك ظئتعقاد قعلعمعز، يةنع ظعنجعل مذهعتع، مةدةنعيعتع ؤة معراسعدعن
تةسعرلةنضةن ظعنساننعث يازغان كعتاؤع.شذثا ظعنجعل هةزرعتع ظعسا ظةلةيهعسسالام
ظئلعص كةلضةن هةقعقةتنعمذ ظأز ظعحعضة ظالعدذ،لئكعن ظذ بةزع باتعللار ؤة
ظاصتورلارنعث يةرلعك مةدةنعيةتلةردعن تةسعرلةنضةن قاراشلعرع بعلةن ظارلعشعص كةتكةن
هةقتذر.شذنعث ظىحىن بعز ظعنجعلدعكع نةرسعلةرنعث هةممعسعنع هةق دةص ظالمايمعز ؤة
ظذنع هةرعصمذ هةرص تةصسعر قعلمايمعز، بةلكع ظذنع بعزنعث دةؤرعمعزضة ؤة
مةدةنعيتعمعزضة بويسذندذرذص تةصسعر قعلعمعز.
فعزعكا ظالعمع:لئكعن سعلةر
ظعنجعلدعكع هةق بعلةن باتعلنع قانداق صةرقلةندىرعسعلةر؟
صوص:ظعلمعي تةتقعقاتتعن
باشقا ظألحعمعمعز يوق.
فعزعكا ظالعمع:مةن
ظعنساننعث ظةقلع بعلةن بةزع سأزلةرنعث ظاللاهنعث سأزع ظةمةسلعكعنع
بعلةلةيدعغانلعقعنع بعلعمةن، حىنكع بةزع سأزلةردة ظاجعزلعق سىصةتلعرع حعقعص
تذرعدذ. لئكعن هةر بعر سأزنع ظةقعل بعلةن قانداق ظعسصاتلعغعلع بولسذن؟سعلةر دعن
مةسعلعسعدة كةسكعن ظعشةنح ظىستعدة ظةمةسكةنسعلةر، شذثا سعلةر بعلةن مذشذ يةرضعحة
بولدع قعلاي، مةن كةسكعن ظاللاهنعث هعدايعتع توغرعسعدا يةنعمذ حوثقذرلاص
ظعزدعنعمةن...
ظأزع ظىحىن هعدايةت
توغرعسعدا ظعزدعنعؤاتقان فعزعكا ظالعمع:مةن ظاللاهنعث رةهمعتع ؤة هئكمعتع
بذكاظعناتتا بةندعلعرع ظىحىن هعدايةتنعث بولعشعنع تةقةززا قعلعدذ دةص
جةزمعلةشتىرضةن، بذ هعدايةتنع حوقذم ظىح دعننعث بعرسعدة بار دةص ظويلعدعم، ظعككع
دعن هةققعدة ظعزدعنعص ظذنعثدعن تاصالمعدعم، ظذنداقتا ظىحعنجعسعدة بولعشع حوقذم.ظةقلع صاكعت مذشذ يةكىنضة كةلتىرعدذ،شذنداقتعمذ مةن يةنعلا هارماي كةسكعن ظعشةنح
توغرعسعدا ظعزدعنعشعم كئرةك، دةيدذ.
مذناسعؤةتلعك ماقالعلةر:
ظعسلام ظاؤازع تور بئتع
2007- 6- 12 معلادعية
1428- جذمادعل ظذلا- 26 هعجرعية