فعزعكا ؤة كاظعناتنعث ظةسلعسع

بذ كاظعنات قةيةردعن كئلعص قالدع ؤة قانداق صةيدا بولذص قالدع؟

بذ كاظعنات قانداق صةيدا بولذص قالدع دئضةن سوظال باشلعنعشع بار بولغان هةر قانداق نةرسة ظىحىن تةبعظع سوظالدذر. بذ سوظال، ظاشذ باشلعنعش ماددعنعث مذتلةق(يةنع دةسلةصقع)باشلعنعشع ؤة ظذنعثغا ظالاقعدار ؤاقعت ؤة ظورذنغا مذناسعؤةتلعك بولذص قالسا، ظويلعنعشقا تئضعشلعك تئخعمذ مذهعم سوظالغا ظايلعنعدذ.

بعر ظعلضعرعكع ماقالعمعزدة ظاللاهنعث بذ سأزعنع ظوقذص ظأتكةن ظعدذق:"ياكع ظذلار ياراتقذحعسعز يارعتعلغانمذ؟ ياكع ظذلار ظأزلعرع ياراتقذحعمذ؟ ياكع ظذلار ظاسمانلارنع ؤة زئمعننع ياراتقانمذ؟ بةلكع ظذلار (اللةنعث بعرلعكعضة)ظعشةنمةيدذ"،(تذر سىرعسع، 35-36-ظايةتلةر).

ياراتقذحعنعث مةؤجذدلعقعغا ظعشةنضىحعلةر ظعككع تىرلىك بولعدذ:

بعر تىرع ظذنع صةرؤةردعضار، ياراتقذحع ؤة هةممة نةرسعنع تةدبعر قعلعص تذرغذحع دةص ظئتعراص قعلعدذ، لئكعن بذ ظةقعدعسنعث تةقةززاسع بويعحة ظعش قعلمايدذ، شذنعث ظىحىن ظاللاهقا ظعبادةت قعلمايدذ، ياكع ظعبادةت قعلسعمذ، ظذنعثغا باشقا بعر نةرسعنع شئرعك قعلعؤالعدذ، صةيغةمبةرنع ياكع ظاللاهنعث قانذنعنع ظئتعراص قعلمايدذ، شذثا ظذ ظعنساننعث قعلمعشلعرع ياراتقذحع ظاللاهقا ظعشةنمةيدعغان ظادةمنعث قعلمعشعغا ظوخشاش بولعدذ.

يةنة بعر تىرع هةقعقع ياراتقذحعنعث يةككة-يئضانعلعقعغا ظعشعنعدذ ؤة بذ ظئتعقادنعث تةقةززاسع بويعحة يالغذز بعر ظعلاهقا ظعشعنعش، ظذنثعغا هئح بعر نةرسعنع شئرعك قعلماسلعق لازعم دةص قارار ظالعدذ، شذنداقلا ظذنعث صةيغةمبةرلعرع ؤة كعتابلعرعغا ظعشعنعش، ظذنعث صةرمانعغا بويسذنذش، ظذنعث ساؤابعنع ظىمعد قعلعش ؤة ظازاؤعدعن قورقذش كئرةك دةص قارايدذ.

رةسذلذللاه صةيغةمبةر بولذشتعن ظعلضعرع ظةرةبلةر ظاساسةن بعرعنجع تىردعن ظورذن ظالاتتع، شذثا بذ ؤة ظذنعثدعن باشقا ظايةتلةر ظذلارغا ؤة شذنداقلارغا قارعتعلغان ظعدع.يوقعرعقع ظايةت ياراتقذحعنعث بارلعقعنع ظعنكار قعلغذحعلارغا قارعتعلغان بولسعمذ، شذنداقلا يةنة ظعماننع دةؤا قعلعدعغان(يةنع مذشرئكلار)كعشلةرضعمذ قارعتعلغان ظعدع. خذددع بذ ظايةت ظذلارغا:سعلةرنعث ظاللاهغا ظعبادةت قعلعشتعن بويذنتاؤلعق قعلعشعثلار ياكع ظذنعثغا بعر نةرسعنع شئرعك قعلعشعثلار، ياراتقذحع يوق دةص قارايدعغان ظادةمنعث ظعستعلعدذر؛ ياكع ظأزعنع ظأزىم يارعتعؤالدعم، ظأزىمنعث ظعشعغا ظأزىم ظعضة، مةن خالعغانحة ظعش قعلعش هوقذقعغا ظعضة دةص قارايدعغانلارنعث ظعستعلعدذر ياكع بولمعسا بذ كاظعناتنع مةن ياراتتعم، مةن ظأزىمدعن باشقا هئح بعر زاتقا بويسذنذشقا مةجبذر ظةمةسمةن دةص قارايدعغان ظادةمنعث ظعستعلعدذر.ظةضةر بذ ظعستعلدعكع كعشلةرنعث قاتارعدعن بولمعساثلار، بةلكع بعزنع ؤة بذ كاظعناتنع ياراتقان صةرؤةردعضار بار دةص قارعساثلار، ظذنداقتا ظذ ظةؤةتكةن صةيغةمبةرضة ظعشعنعثلار، ظاللاهغا يالغذز ظعبادةت قعلعثلار،دئمةكحع بولسا كئرةك.

قذرظان كةرعمنعث ظةقلع صاكعتلعرع ياراتقذحعنعث بارلعقع توغرعسعدا توختاص قالمايدذ، بةلكع ظذنعث يةككة-يئضانة هالةتتة ظعبادةت قعلعنعشقا هةقلعق ظعكةنلعضعنعمذ كأرسعتعدذ، حىنكع ياراتقذحعنع ظعقرار قعلعص، ظذنعث قانذنع ؤة كأرسةتمعسع بويعحة ظعش قعلمعغان ظعماننعث نئمة صايدعسع!

قذرظان كةرعمنعث بذ ظايعتع هةقعقع ياراتقذحعنعث مةؤجذدلعقعنع ظعنكار قعلغذحعنع، هةر قانداق مةخلذقنع بعر نةرسة ياراتمايدذ، بةلكع ظأزلعكعدعن صةيدا بولذص قالعدذ دئيعشكة، ياكع بولمعسا هةر قانداق نةرسة ظأزعنع ظأزع يارعتعدذ دئيعشكة، ياكع هةقعقع ياراتقذحع ظاللاهتعن باشقا ياراتقذحع بار دئيعشعضة قعستايدذ.

ظاتئظعزمحع صةيلاسوص، تةبعظعي-صةن ظالعملعرع ؤة ظذلاردعن باشقا ظاتئظعستلارنعث سأزلعرع يوقعرعقع ظىح دةؤانعث سعرتعغا حعقعص كةتمةيدذ. ظذلارنعث بةزعلعرع بذرذن كاظعنات دئضةن ظةزةلع نةرسة دئضةن، يةنة بةزعلعرع كاظعناتعنعث ماددعسع ظةزةلع نةرسة دةص، ظذنعثغا ياراتقذحعنعث سىصعتعدعن بعرنع بةرضةن ظعدع. بةزعلعرع كاظعناتنع-ظةزةلع ظةمةس، صةيدا بولغان نةرسعلعكع ظعسصاتلانغاندعن كئيعن-ظأزعحة يوقتعن بار بولذص قالدع دةص ضذمان قعلعشتع، يةنة بةزعلعرع كاظعنات ظأزعنع ظأزع ياراتقان دةص ضذمان قعلعشتع.بعز تأؤةندة بعر قئتعم ظعلعم-صةن، يةنة بعر قئتعم ظةقعل،يةنة بعر قئتعم ظعلعم-صةن ؤة ظةقعل كئيعمعنع كئيعؤالغان بذ قذرذق دةؤالار ؤة سةصسةتعلةر بعلةن ظعلمعي مذنازعرة ظئلعص بارعمعز.

 

فعزعكعدا كاظعناتنعث ظةزةلع ظعكةنلعكعضة صاكعت بارمذ؟

 

ظةزةلع دئضةن مةؤجذدلعقعدا باشلعنعشع يوق، شذنداقلا ظاخعرلعشعشع يوق نةرسعدذر.ظةضةر بعر نةرسة ظةزةلع بولذص قالسا، ظذ نةرسعنعث مةخلذق بولذص قئلعشع مىمكعن بولمايدذ، حىنكع مةخلذقتعن ظعلضعرع ياراتقذحع بولعدذ، ظذنداقتا مةخلذق(يةنع يارتعلغان نةرسة) تةبعظعيكع صةيدا بولغان نةرسة يةنع باشلعنعشع بار نةرسة بولعدذ.بذ كاظعنات بارلعق سةييارلعرع ؤة سئستئمعلعرع بعلةن ظةزةلدعن تارتعص بار بولذص، بىضىنكعحة ظأزضةرمعدعمذ؟ ظةلؤةتتة ظةقعللعق ظادةم بذنداق دئمةيدذ، حىنكع ظذ كاظعناتتا هةر ؤاقعتتا يىز بئرعؤاتقان ظعشلارنع ؤة مةؤجذداتلاردا صةيدا بولعؤاتقان ظأزضعرعشلةرنع كأرىص تذرعدذ.

قةدعمقع تةسةؤؤذرلار:

ماددا ظةزةلع نةرسة دئضةن قاراش ؤة تةجرعبة ظعلمعي ظاتئظعزملعقنع قوللايدذ دئضةن قاراش ظارقعغا حعكعنعشتذر، ظةمةلعيةتتة تةجرعبة ظعلمعي ظعمانع هةقعقةتلةرنع قوللايدذ.

ظعلعم-صةننعث تةرةققع قعلعشع ظعمان مةسعلعسعنع قوللايدذ ؤة ظاتئظعزمنعث ماددعنعث باشلعنعشع ؤة ظاخعرلعشعشع يوق ظةزةلع نةرسة دئضةن ظاساسلعق قارعشعنع حذؤذص تاشلايدذ. غةربلعك ظالعملارنعث "ظعلعم-صةن ظعمانغا باشلايدذ" دئضةن كعتابقا قاراث.

ماتعريالعزمحعلار ظةسعرلةر بويع ماددعنعث ظةزةلع ظعكةنلعكعضة نعسبةتةن تىرلىك قاراشتا بولذشتع، ظذلار دةسلةصتة بذ يذلتذزلار ؤة حوث سةييارعلةر ظةزةلع نةرسة دةص ضذمان قعلعشتع، ظذ ظةزةلع بولغانلعقع ظىحىن ياراتقذحعغا مذهتاج بولمايدذ دةص خعيال قعلعشتع، ظاسمان جعسعملعرع قةدعمعي دئضةن قاراشتعكع صةيلاسوصلارنعث مةقسعتع مانا مذشذ ظعدع.بذلار ظاسمان جعسعملعرع قةدعمعي دةص قارعغان بولسا، هةزرعتع ظعبراهعم ظةلةيهعسسالام بعلةن مذنازعرلةشكةن بابعللعقلار ظاسمان جعسعملعرعنع ظعلاه دةص قاراشتع ؤة ظذنعثغا ظعبادةت قعلعشتع.

ظأتمىشتة دعندار مذتةصةككىرلةر بذ قاراشنعث باتعللعقعنع ظعسصاتلاش ظىحىن ظةقلع صاكعت تذرغذزذشتا ظعزدةنضةن.مةسعلةن، ظعسلام صةيلاسوصع غةززالع"صةيلاسوصلارنعث تاققا تذققعلعقع"ناملعق كعتاؤعدا ضئرعك صةيلاسوصع ضالعينذس(Galen)نعث ظاسمان جعسعملعرع ظةزةلع دئضةن قارعشعغا رةددعية بةرضةندة:قوياشنعث نذرع كعمعيعؤاتقان بولعشع مىمكعن، هئسسع ظةزا ظذنع هئس قعلعشقا قادعر بولالمايدذ،دئضةن. مانا بىضىنكع ظعلعم-صةن صةيلاسوص غةززالعنعث قارععشعنع يةنع قوياشتعن حعقعؤاتقان نذرنعث كعمعيعؤاتقانلعقعنع ظعسصاتلاص حعقتع.

فعزعكاشذناس كعرعك صاترعك(Kirkpatrick,Larry):"قوياش ظةؤةتعؤاتقان ظئنئرضعية معقدارع ناهايعتع كأص، حىنكع قوياش سعكذنعتعغا4,3 معليارت كعلوضعرام معقداردا كعمةيمةكتة، لئكعن بذ قوياشنعث هةجمعضة سئلعشتذرغاندا ناهايعتع ظاز نعسبةت بولذص، بعلعنمعضعلع تاسلا قالعدذ..." دةيدذ.(1)

ظةضةر قوياش، زئمعن ؤة باشقا سةييارعلةر ظةزةلع نةرسعلةر بولمعسا، تةبعظعيكع ظذنعث ظاخعرلعشعشع حوقذم، ظذنداقتا ظةزةلع دئضةن قايسع نةرسة ظذ؟

بذ حوث جعسعملار تةركعص تاصقان ظالتذن، تأمىر، هئدروضعن ؤة ضئلع...دعن ظعبارةت ظئلئمئنتلار ظةزةلعمذ؟ هالبذكع ظعلعم-صةن بذ ظئلئمئنتلارنعث زةررعلةردعن تةركعص تاصعدعغانلعقعنع كةشعص قعلعص حعقتع.

 

ظذنداقتا زةررعحعلةر ظةزةلعمذ؟

نعيوتعن(Isaac Newton)كةلضةندعن كئيعن كاظعناتتعكع هةممة نةرسة زةررعدعن تةركعص تاصعدذ دئضةن قاراشقا ظعلمعي بوياقنع بةردع، لئكعن ظذنعث زةررعلةرضة قارعتا تةسةؤؤذرع مذسذلمانلارنعث تةسةؤؤذرعغا ظوخشاص كئتعدذ، حىنكع ظذ ظاللاه ظذنع ياراتتع ؤة ظذنعثغا ظالاقعدار نةرسعلةرنع ظألحةملعك قعلدع دةص قارايدذ.ظذ مذنداق دةيدذ:"بذ نةرسعلةرنعث هةممعسعنع ظئتعبارغا ظالغاندعن كئيعن، مئنعثحة ظاللاهنعث -دةسلةصتة-ماددعنع قاتتعق، هةرعكةتنع قوبذل قعلعدعغان ؤة تىرلىك شةكعللةردة ؤة ظوخشاشمعغان معقدارلاردا ياراتقان بولعشع مىمكعن، ظذ نعشان قعلعنغان غاية ظىحىن ناهايعتع مذناسعصتذر". (2)

دئمةك، نعيذتعننعث فعزعكعسعدا زةررعلةرنعث ظةزةلع ظعكةنلعكعنع ظعسصاتلايدعغان نةرسة يوق، زةررعلةر ظةزةلع دئضةن سأز صةرةز ؤة ضذماندعن ظعبارةت بولذص، فعزعكا ظعلمعنعث تةرةققعياتع بذ ضذماننع صىتىنلةي يوقعتعص تاشلعدع.

فعزعكا ظعلمعنعث تةرةققعياتع زةررعحعلةرنعث ظئلئكتعرون، نئيترون ؤة صروتوندعن تةركعص تاصعدعغانلعقعنع، ظاندعن بذ ظئلئمئنتلارنعثمذ كؤارك دةص ظاتعلعدعغان باشقا ظئلئمئنتدعن تةركعص تاصعدعغانلعقعنع ظعسصاتلعدع.

بةلكعم بةزعلةر، كؤراك دئضةن ماددا صارحعلانمايدعغان ظةزةلع ماددا دئيعشع مىمكعن.

بعز بذ دةؤاغا ظعككع تةرةصتعن رةددعية بئرعمعز:

بعرعنجع:ظذ بعلعمسعز سأز قعلغانلعق، حىنكع كؤارعكلارنعث ظةزةلع ظعكةنلعكع ؤة ظذنعثمذ ظأزعدعن كعحعك ظئلئمئنتلاردعن تةركعص تاصمعغانلعقعنع كأرسعتعص بئرعدعغان صاكعت يوق.

ظعككعنجع:بعر نةرسة ظةزةلع(يةنع باشلعنعشع يوق)بولسا، ظذ تةبعظيعكع باشقعلارغا بعهاجةت بولمايدذ، يةنع بارلعققا كئلعشع ؤة مةؤجذد بولذص تذرذشعدا باشقعلارغا تايانمايدذ.باشقا نةرسعضة مذهتاج بولماي ظأزعضة تايعنعص تذرغان نةرسة ظةلؤةتتة تىضعمةيدذ، ظأزضةرمةيدذ ؤة يوقالمايدذ.

نئمة ظىحىن؟

بذ سوظالغا جاؤاب بئرعشتعن ظعلضعرع:بعر نةرسة قاحان يوقذلعدذ ؤة مةؤجذدلعقتعن قاحان غايعص بولعدذ؟ دئضةن سوظالنع ظوتتذرغا تاشلاص باقايلع.

معسال ظئلعص كأرةيلع، ظةضةر سعز بعر تال ضذضذت تئلعنع ظئلعص ظوت ياندذرسعثعز، ظوت بعر قانحة سعكونئت يئنعص تذرذص ظاندعن ظأحعدذ. نئمة ظىحىن ظوتنعث يئنعص تذرغان هالعتع تىضةص قالعدذ؟ يئنعص تذرغان ظوتنعث تىضةص قئلعشع بعر قانحة خعل ظعهتعماللعقتعن يعراق ظةمةس، بعرع:يئقعلغذنع تةمعنلةص تذرغان ضذضذت ياغعحعنعث هةممعسع كأيىص تىضعضةن بولعدذ، ياكع بولمعسا ظوكسعجعن تىضعضةن بولعدذ، ياكع بعر ظادةم كىحلىك صىدةص ظوتنع ظأحىرؤةتكةن بولعدذ، ياكع...

ضةصنعث خذلاسعسعي، يئنعؤاتقان ظوت مةؤجذد بولذص تذرذش شةرتلعرعنعث بعرسع يوقالغاندا ظأحىص قالعدذ،يئنعؤاتقان ظوت يئقعلغذنع تةمعنلةص تذرعدعغان يئقعلغذ بولمعسا يئنعقلعق هالعتعدة تذرعؤةرمةيدذ.ظذنداقتا يئقعلغذ ظوتنعث مةؤجذدلعقع ظىحىن مذهعم شةرت، ظوت ظوكسعجعن بولمعسا داؤاملاشمايدذ، دئمةك، ظوكسعجعن ظوتنعث مةؤجذدلعقع ظىحىن زأرىر شةرتتذر..

ظةسلع سوظالمعزغا قايتايلع: بعر نةرسة قاحان يوقعلعص تىضةيدذ؟

جاؤاب هازعر ناهايعتع ظئنعق، بعر نةرسعنعث مةؤجذد بولذص تذرذش شةرتعنعث بعرسع تئصعلمعغاندا ظذ نةرسة يوقعلعدذ، يةنع يوقعلعدعغان نةرسة مةؤجذد بولذص تذرذشعدا باشقا نةرسعضة تايانغانلعقع ظىحىن، ظذ نةرسة باشقعلاردعن بعهاجةت بولالمايدذ. ظةزةلع نةرسة دئضةن ظأزعضة تايعنعدذ ؤة باشقا نةرسعلةرضة مذهتاج بولمايدذ. دئمةك، يوقعلعش مىمكعن بولغان هةر قانداق نةرسعنعث ظةزةلع نةرسة بولعشع مىمكعن ظةمةس. ظةضةر بعز بعر نةرسعنعث ظةزةلع نةرسة ياكع ظةزةلع نةرسة ظةمةسلعكعنع سعناص بعلمةكحع بولساق، ظذ نةرسة يوقذلذص تىضةيدعغان نةرسعمذ؟دئضةن سوظالنع ظوتتذرغا تاشلعساق بولعدذ. ظةضةر جاؤاب: يوقعلعدذ،دةص حعقعص قالسا، ظذنداقتا ظذ نةرسة ظةزةلع نةرسة بولمايدذ.

ظةمدعكع مةسعلة، مذظةييةن ماددعنع يوقالمايدذ دئضعلع بولامدذ؟

حوث جعسعم شةكلعدعكع، ظئلئمئنتلار شةكلعدعكع، صارحة ماددعلار ؤة زةررة شةكلعدعكع ماددعنعث تىضةيدعغانلعقع ؤة يوقعلعدعغانلعقعنع كأردذق، ؤة ظذنعث ظةزةلع بولالمايدعغانلعقعغا صاكعت كأرسةتتذق.

لئكعن زةررعنعث ظةث ظاخعرقع قعسمع يةنع كؤارك دئضةن ماددا توغرعسعدا نئمة دةيسعز؟

ظعلعم-صةن هازعرغعحة كعؤارك دئضةن ظةث كعحعك ماددعنعث تارماق ماددعلعرع بارلعقعنع تئخع ظعسصاتلعمعدع، ظعلعم صةن بذ تئمعغا ظالاقعدار مذهعم بعر نةرسعنع ظعسصاتلاص حعقتع، يةنع زةررعنعث تارماق قعسعملعرع ظئنئرضعيةضة ظايلعنعشنع قوبذل قعلعدذ، ظئنئرضعيةنعث ظأزع ماددعغا ظايلعنعشنع قوبذل قعلعدذ.بعز هئدروضئن دةص ظاتاؤاتقان ماددا ؤة نذر ظئنئرضعيةسع دةص ظاتاؤاتقان ظئنئرضعية ظةمةلعيةتتة بعر صذلنعث ظعككع يىزعدعن ظعبارةت، ظئينعشتعن بذ نةزةرعيةنع مةشهذر سئلعشتذرمعسعدا (2E=mc) بايان قعلغان.

ظئنئرضعيةدعكع ظأزضعرعش ظعقتعدارع، ظئنئرضعيةنعث مذظةييةن هةيظةتتة تذرغانلعقعنعث ظأزعدعن سعرعتقع شاراظعتقا تايانغانلعقعنع ظذقتذرذص بئرعدذ، ظاشذ شاراظعت يوقالغاندا مذظةييةن هةيظةت يوقعلعدذ.دئمةك، ظئنئرضعية مةؤجذد بولذص تذرذشعدا ظأزعضة تايانمايدذ، ظذنداقتا ظذنعث ظةزةلع بولذشع مىمكعن ظةمةس.

دئمةك، ماددا قايسع بعر شةكعلدة بولمعسذن يوقعلعشنع قوبذل قعلعدذ، يوقعلعشنع قوبذل قعلغان نةرسة صةيدا بولغان نةرسة بولعدذ، ظذنداقتا ماددا يئثعلعنعدذ ؤة يوقعلعدذ.

بذ نةتعجة ظوقذغذحعلارنعث تولذقسعز ؤة تولذق ظوتتذرا باسقذحلعرعدا ظىضةنضةن ؤة ظذ تةبعظعي صةننعث تىؤرىكع دةص تةسؤعرلةنضةن سأزلعرعضة زعت كئلعدذ. تولذقتا ماددا ظعلمعي هةقعقةت بولذص، يوقالمايدذ ؤة يئثعلانمايدذ، دةص ظىضعتعلةتتع.

كأصلعضةن ظوقذتقذحعلار بذ سأزنع دورايدذ ياكع ياخشع نعيةت بعلةن تةكرارلايدذ ؤة بذ سأزنعث دعننعث ظاساسعنع ظأرىص تاشلايدعغانلعقعنع بعلمةيدذ. ظوقذغذحعلارمذ بذ سأزنع يادعلايدذ ؤة بذنعث خةتةرلعك نةتعجعلعرعنع ظويلانمايدذ..

 

ماددا يئثعلانمايدذ دئضةن سأزنعث مةنعسع نئمة؟

ماددا يئثعلانمايدعغان بولسا يةنع يارتعلمعغان بولسا، ظذ حاغدا هئح بعر نةرسة ماددعنع ياراتمعغان بولعدذ يةنع ماددعنع ظاللاه ياراتمعغان بولعدذ. لئكعن بذ قاراش بعزنعث ظعمانعي قارعشعمعز بعلةن زعتلعشعدذ:"اللة هةممة نةرسعنع ياراتقذحعدذر"،(زذمةر سىرعسع، 62-ظايةت). ظةضةر ماددا يوقالمايدعغان بولسا، ظذنعث مةنعسع هئح بعر نةرسة ظذنع يوقذتذشقا قادعر ظةمةس دئضةنلعك بولعدذ، يةنع ظاللاه تاظالا ظذ ماددعنع يوق قعلعشقا قادعر بولالمايدذ دئضةنلعك بولذص قالعدذ.ظاللاه هةممة نةرسعضة قادعر، هئح نةرسة ظذنع ظاجعز قالدذرالمايدذ دئضةن ظعمانعمعز بعلةن ماددا يوقالمايدذ،دئضةن قاراش ظارعسعنع قانداق ظذيغذنلاشتذرعمعز؟

مةسعلة ناهايعتع ظئنعق، ماددا يوقالمايدذ دئضةن سأز راست بولسا، ظذ حاغدا دعن باتعل بولعدذ ياكع دعن هةق توغرا بولعدذ، ماددا يوقالمايدذ دئضةن سأز باتعل بولعدذ. كاظعناتنعث ياراتقذحعسع بار دئضةن ظئتعقاد بعلةن ماددا يوقالمايدذ دئضةن قاراشنع قةتظعي بعرلةشتىرضعلع بولمايدذ.

ماددا يارعتعلمايدذ هةم يوقعمايدذ دئضةن سأز باتعل ظاساسسعز سأزدذر، تةبعظعي ظعلعم-صةن ظذ سأزضة مذهتاج ظةمةس، ظذ خاتا قاراش ظعلعم-صةننعث نةتعجعسع ياكع ظذلع ظةمةس، بةلكع ظذ ظعلعم-صةن تونعغا ظورنعؤالغان ضئرعك صةلسةصعسعنعث ظةقعدعسع.

ماددعنعث قايسع شةكعلدة بولمعسذن باشقا ماددعغا ياكع باشقا ظئنئرضعيةضة ظأزضعرعدعغانلعقع توغرعسعدا يوقعرعدا توختالدذق، ظأزضعرعدعغان ياكع يوقعلعدعغان هةر قانداق نةرسة ظةزةلع نةرسة بولمايدذ بةلكع صةيدا بولغان نةرسة بولعدذ، ظذنداقتا مذظةييةن ماددا صةيدا بولغان نةرسة بولغانلعقع ظىحىن يوقعلعدذ.

بعز كىندعلعك هاياتعمعزدا مذظامعلة قعلعؤاتقان رئظال مةؤجذد ماددا بعلةن ظةمةلعيةتتة يوق صةلسةصعؤع زعهنع(يةنع خعيالع)ماددا ظارعسعنع صةرقلةندىرىش ظىحىن (مذظةييةن ماددا)دئضةن سأزنع تةكرار ظعستعمال قعلدذق. حىنكع ظوقذغذحعلار ؤة ظوقذتقذحعلار ظعككع ماددا ظارعسعنع ظارعلاشتذرذص قويعدذ.

ظةضةر سةن خئمعية ياكع فعزعكعدعن خةؤعرع بار بعر ظادةمضة ماددا يوقعلعدذ دةص، ظذنعثغا ظذنعث ظألىص كئتعدعغانلعقعنع مسال كةلتىرسةث، ظذ دةرهاللا مةن يوقالمعدعم، بةلكع باشقا بعر ماددعغا ظايلعنعص كةتتعم دةص جاؤاب بئرعدذ.ظةضةر سةن ظذنعثغا:بذ باشقا ماددعمذ يةنة يوقعلعدذ دئسةث، ظذ قارعشع مةيداندا تذرذص:ظذ ماددعمذ ظأز نأؤعتعدة باشقا ماددعلارغا ظايلعنعدذ،دةص جاؤاب بئرعدذ.ظةضةر سةن ظذنعثغا: بذ ماددعمذ يةنة يوقعلعدذ، ظأزضةرضةن ماددعمذ يةنة يوقعلعدذ، دئسةث، ظذ ظأز صعكعرعدة حعث تذرذص: بذ ماددعلارنعث ظةث ظاخعردا يوقالمايدعغان ماددا بار دةيدذ. ظةضةر سةن يةنة ظذنعثغا: يوقالمايدعغان ماددا قايسع ماددا ظذ؟ دةص سورعساث، ظذ: جاؤاب تاصالمايدذ. حىنكع ظذ رئظال مةؤجذد ماددا توغرعسعدا سأزلعمةيدذ، بةلكع صةلسةصةؤع زعهنعي(يةنع خعيالع)ماددا توغرعسعدا سأزلةيدذ.

مةسعلعنع تئخعمذ روشةن حىشىنىش ظىحىن معسال ظئلعص كأرةيلع:

بعر ظانعنعث بالعسع ظألىص كةتتع دةص صةرةز قعلايلع، ظةضةر سةن ظذ ظايالغا بالاث يوقاص كةتمعدع بةلكع باشقا بعر ماددعغا ظايلعنعص كةتتع دئسةث، سئنعث بذ سأزىث ظذ ظايالغا تةسةللع بولارمذ؟ ظةلؤةتتة ياق.حىنكع ظذ ظايال يوقعتعص قويغان نةرسة(يةنع بالا)مذظةييةن سىرةتتعكع ؤة مذظةييةن خذسذسعيةتتعكع ماددا.بذ ماددعنعث-ظعنساننع صةقةت ماددا دةص صةرةز قعلعص تذرايلع-يوقعلعص ؤة تىضةص كةتكةنلعكعدة شةك يوق.مذظةييةن شةكعلدعكع ماددعنعث خذسذسعيعتع بولعدذ، ظةضةر ماددا حعرعص كةتسة ياكع ظأزضعرعص كةتسة بذ خذسذسععيةت يوقعلعص كئتعدذ، خذسذسعيةتلعرعنعث يوقعلعشعع بعلةن هئلقع ماددعمذ يوقعلعص كئتعدذ.

دئمةك، مذظةييةن خذسذسعيةت ؤة سىصةتكة ظعضة هةر قانداق ماددا حعرعص كئتعش ياكع ظأزضعرعص كئتعشنع قوبذل قعلعدذ. ظذنداقتا ظةزةلع ماددا دئضةن قانداق ماددا ظذ؟ ظذ خذسذسعيعتع ؤة سىصةتلعرع يوق ماددعدذر، بذ ماددا صةقةت زعهنعدا بار، ظةمةلعيةتتة يوق.بعز بولساق كىندعلعك هاياتعمعزدا مذظةييةن ماددا بعلةن مذظامعلة قعلعمعز، زعهنع(يةنع خعيالع)ماددا بعلةن مذظامعلة قعلمايمعز.

يةنة بعر معسال ظالايلع:

ظةضةر سةن مذظةييةن ماددعدعن بعر جعث معقدارع كأيدىرىص، ظذنعث كىلعنع جعثلاص كأرسةث، ظذنعث ظئغعرلعقع بةك ظازلاص كئتعدذ، خئمعية ياكع فعزعكعدعن خةؤعرع يوق ظادةملةر ماددعنعث معقدارع كعمعيعص كةتتع دةص ظويلايدذ.لئكعن معثلعغان تةجرعبعلةر بذ ظوينعث توغرا ظةمةسلعكعنع ظعسصاتلايدذ، حىنكع بعز كأيىص كةتكةن ماددا ظايلعنعص كةتكةن بارلعق ماددعلارنعث هةممعسعنع توصلاص، ظذنع كأيىشتعن ظعلضعرع جعثلعغان ظورذننعث دةل ظأزعدة جعثلاص كأرسةك، بعر جعث ماددا تولذق تئصعلعدذ.ظةضةر بعز ظاشذ ماددعلارنع باشقا ماددعلارغا ظايلاندذرذص،ظذنع توصلاص ؤة جعثلعيالعساق بعر جعث ماددا تولذق بولعدذ.شذنعث ظىحىن ظالعملار ظالةمدة بار بولغان ماددعنعث معقدارع مذقعم بولعدذ،دئضةن صةرةز بويعحة قارايدذ.

"ماددا يئثعلانمايدذ ؤة يوقالمايدذ"دئضةن سأز مذشذ صرعنسعصنع ظعصادعلةيدذ، لئكعن ظذ سأز مذشذ نوقتعنع ظعصادعلةش بعلةن حةكلعنعص قالماي، ظذنعثدعن ظارتذق قاراشلارنع قوشعؤالعدذ، بذ ظارتذق قاراشلار دعنغا زعت كئلعدذ، حىنكع ظذ ماددعنعث معقدارع مذقعم دئضةن قاراشتا توختاص قالمايدذ، بةلكع ماددعنع يارعتعلمعغان ؤة يوقالمايدعغان ظةزةلع نةرسة دةص قارايدذ. ظعككع قاراشنعث ظارعسعدعكع صةرق حوث، ماددا يوقاص كةتمةيدذ(يةنع ظأزضعرعص كئتعدذ)دئضةن سأز ماددعنعث ظةزةلع ظعكةنلعضعنع بعلدىرمةيدذ.

ظذستاز ظانتونع كعيذنتعن((Antonym Quinton بذ سأزنع تةنقعد قعلعص مذنداق دةيدذ:" ظةمةلعيةتتة، ماددا مقدارعنعث مذقعملعق صرعنسعصع، ماددعنعث ظةزةلعلعكع دئضةن سأزنع ظأز ظعحعضة ظالمايدذ.بانكعدعكع هئساص هةر قئتعم صذل ظالغاندا ظورنعغا دةرهال صذل ظامانةت قويذلسا ظأز صئتع تذرعؤعرعدذ..كاظعناتقا ظالاقعدار يئثع مذلاهعزلار بذ قاراشنع روشةنلةشتىرىص بةردع. داؤاملعق يارتعلعش ؤة صةيدا بولذش نةزةرعيةسع: ضةرحة ظئنئرضعية ناهايعتع يوقعرع ظعسسعقلعق دةرجعسع ظاستعدا زةررة ظأزضعرعش هةرعكعتعدة يوقالسعمذ، بذ كةمحعللعك باشقا بعر ظورذندا يئثع ظئنئرضعيةنعث يارتعلعشع ظارقعلعق تولذقلعنعص تذرعدذ،دةص قارايدذ(3).

مةخلذقاتلار زةررعلةردعن قانداق شةكعللةنضةن؟

بذ يةردة بةزع ظاتئظعزمحعلار ظعلعم صةن نامع بعلةن-كاظعناتتعكع حوث صارتعلاش نةزةرعيةسع كةشعص قعلعنعشتعن ظعلضعرع-ضذمان قعلعص، هاؤا بوشلعقعدا ظىزىص يىرضةن ظةزةلع سىصةتكة ظعضة زةررعلةر بار ظعدع، بذ زةررعلةرنع ظعلاه ياراتمعغان ياكع ظذنع بعرةر هةرعكةتلةندىرضىحع هةرعكةتلةندىرمعضةن. هاؤا بوشلعقعدعكع هةر بعر زةررة مةقسةتسعز كعزعص يىرىص، باشقا زةررعلةر بعلةن ظذحرعشعص قالغان،مذشذ ظذحرععشعش سةؤةبدعن مولئكذلا صارحعلعرع شةكعللةنضةن، ظذ صارحعلاردعن ظئلئمئنتلار شةكعللةنضةن..مانا مذشذنداق شةكعللعنعص بذ كاظعنات بعز كأرىؤاتقان باسقذحقا يةتكةن دةص خعيال قعلعدذ.

بذ صةرةز صاكعتسعز بولذص قالايمعقان جأيلىشتعن باشقا نةرسة ظةمةس، ظةضةر بعر ظادةم مذشذ سةصسةتعنع حىشعدة كأرىص، باشقعلارغا سأزلةص بةرسة، باشقعلار بذ حىشنع ظذ ظادةمنعث معجةزعنعث نورمالسعزلعقعغا صاكعت دةص حىشعنعدذ.

ظعنسانغا ظوخشاش بعر مةخلذقنعث ظاشذ زةررعلةردعن تاسادعصع شةكعللعنعص قئلعشع، كومبعيوتعر ظالدعدا ظولتذرذص ظابدذخالعق ظذيغذرنعث شئظعرلعرعنع يئزعص بةرمةكحع بولغان مايمذندعنمذ بةك يعراق ظعهتعمال..

تاسادعصعلعق ظاساسسعز قذرذق ضةص، بذ كاظعناتنع مذشذ شةكعلدة صعلانلعغان حوقذم بعر صعلانلعغذحعنعث بولعشع حوقذم. مةخلذقلارنعث زةررعلةردعن تاسادعصع-تاسادعصع دةص ظاتاش توغرا كةلسة-تةركعص تئصعشع، زةررعلةرنعث صعلانلعق بعكعتعلضةنلعكعنع تةقةززا قعلعدذ، حىنكع زةررعلةر بعر خعل يول بعلةن بعرلةشسة ظالتذن بولعدذ، يةنة بعر خعل يول بعلةن بعرلةشسة سذ بولعدذ..دئمةك، تاسادعصعلعقنعث ظأزع مةسعلعنع هةل قعلالمايدذ، تاسادعصعلعق صعلانلاشتعن بعهاجةت بولالمايدذ. تاسادعصعلعق دئضةن سأز توغرا ظةمةس، حىنكع كاظعناتتعكع هئحقانداق بعر ماددا تاسادعصع هةرعكةت قعلمايدذ، قانذن ؤة ظعنتعزام ظعحعدة هةرعكةت قعلعدذ. ماددعنعث قانذن ؤة ظعنتعزامغا بويسذنغانلعقع ماددا قانذنعيعتعنع ظعدارة قعلعص تذرغذحع بعر زاتنعث بارلعقعغا شةكسعز صاكعتتذر.



(1) - Kirkpartik ,Larry  D. and Wheeler, ( Physics, A World View), p.596

(2) - Newton,  (Optics), p.400.

(3) (The Nature Things ), Antony Quinton ,p.82  

 

مذناسعؤةتلعك ماقالعلةر:

 ظاتئظعزملعق يئثع دةؤرعدة

1

 ظاتئظعزملعقنعث يئثع دةؤردة تارقعلعش سةؤةبلعرع

2

 ظاتئظعزملعق شئرعكتذر

3

 ظاللاهنعث بارلعقعغا صاكعتلار نئمعدئضةن كأص

4

 فعزعكا ؤة كاظعناتنعث ظةسلعسع

5

 كاظعناتنعث حوث صارتعلاش نةزةرعيعسع هةققعدة قعسقعحة ظعزاهات

6

 ظاتئظعزملعق ؤة حوث صارتعلاش نةزةرعيةسع

7

 بةزع ظاتئظعزمحعلار:كاظعنات ياراتقذحعسعز يارتعلعص قالغان، دةيدذ!

8

 بةزع ظاتئظعزعمحعلار: كاظعنات ظأزعنع ظأزع ياراتقان، دةيدذ!

9

 بةزع ظاتئظعزمحعلار:هادعسعلةرنعث زةنجعرسمانلعقع ياراتقذحعدعن بعهاجةتمةنلعكعنع ظعلان قعلعدذ،دئيعشتع

10

 هادعسعلةرنعث ظايلعنعش قانذنعيعتعنعث باتعللعقع

11
  تارعخع ماتعريالعزم 12
 ظاتئظعزمحع فعزعكاشذناسلارنعث ظئتعرازلعرع ؤة ضذمانلعرعغا رةددعية 13
 سةؤةبلةرنعث تةسعرحانلعقع بعلةن ياراتقذحعغا ظعمان كةلتىرىش ظارعسعدا زعتلعق بارمذ؟ 14
 ظاللاهنعث سىصةتلعرع 15
 هعدايةت خعرعستعيانلارنعث كعتاصلعرعدعمذ؟ 16

  هعدايةت قذرظان كةرعمدعمذ؟

17

ظعسلام ظاؤازع تور بئتع

2007- 5-1 معلادعية

1428- رةبعظذل سانع- 14 هعجرعية