دارؤعنعزعمنعث
ماهعيعتع
دارؤعن هةققعدة
دارؤعنعزعم (
ظئؤوليذتسعية
) ظةنضعلعية بعظولوضعية ظالعمع حارلعز دارؤعننعث -1859يعلع ( تىرلةرنعث كئلعص حعقعشع )
ناملعق كعتاؤعنع نةشر قعلعش بعلةن مةيدانغا كةلضةن
بعر نةزةرعيةدذر .
بذ
نةزةرعيةنعث ظاساسحعسع دارؤعن
1809 – يعلع 2 - ظاينعث 12 –
كىنع ظةنضعلعيةنعث شرذسبعلعدة توغذلغان بولذص ،
دادعسع دوختذر ، بوؤعسع تةبعظةتشذناس ظعدع .كامبرعج
داشأسعنعث تئظولوضعية (ظعلاهعيةت ) فاكذلتئتعغا
ظوقذشقا كعرضةن بولذص ، ظذ بذمةكتةصتة بعر ظوقذتقذحعنع
ظأزعنع ناتذرال ظعلمع ظاسصعرانتع قاتارعدا دئثعز
ظارمعيسنعث بئضعر ناملعق تةكشىرىش صاراخوتع بعلةن
بعرضة يةرشارعنع ظايلعنعص تةكشىرىش ساياهعتع
ظئلعص بئرعشقا كأرسعتعشكة ماقذل كةلتىردع . صاراخوت
يةرشارعنع ظايلعنعص دئثعزدا بةش يعل ظىزدع . دارؤعن
بذ جةرياندا ظاجايعص تةبعظع مةنزعرلةر ، هةرخعل
هايؤاناتلار
، هةرخعل ظأسىملىكلةر ، ؤة ظعصتعداظع شةكعلدة
ياشايدعغان نذرغذن قةبعلعلةرنع كأردع ؤة كىزةتتع .
كأرضةنلعرعنع ظأز قارعشع بئلةن بعرضة خاتعرلةص
ماثدع. بذ خاتعرلةر كئيعن
ظذنعث ( تةدرعجع تةرةققعيات نةزةرعيسعنع
) ظعلمع تىس بعلةن ظوتتذرغا قويذشتا زور رول ظوينعدع .
ظذ ؤةتعنعضة قايتقاندعن كئيعن بعظولوضعية ؤة ضئظولوضعيةضة
ظاظعت بعر قانحة ظةسةرلةرنع ظئلان قعلعص زور شأهرةت
قازاندع . ظذ 1859 – يعلع
( تىرلةرنعث كئلعص حعقعشع ) ناملعق كعتاؤعنع ظئلان
قعلدع .
1871 – يعلع ( ظعنسانلارنعث كئلعص حعقعشع ؤة جعنعسنعث
تاللعنعشع ) ناملعق كعتاؤعنع ظئلان قعلدع . بذ ظعككع
كعتاص ظارقعلعق دارؤعن ظأزعنعث تةدرعجع تةرةققعيات
نةزةرعيسعنع ؤة ظادةم- مايمذنسعمان ظادةمدعن كئلعص
حعققان دئضةن قارعشعنع ظئنعق ظوتتذرغا قويدع.
بذ نةزةرعية ظوتتذرغا قويذلغاندعن كئيعن دعنغعمذ
كعشعلةرنعث ظةخلاقعغعمذ زور تةسعر كأرسةتتع ؛
حىنكع بذ نةزةرعية ، كعشعلةرنع ظادةم ظاتا-هاؤا
ظانا ظارقعلعق كأصةيضةن ظالاهعدة مةخلذق ظةمةس
بةلكع ظذمذ تةبعظةت دذنياسعدعكع هايؤاناتلارنعث
بعر تىرعدذر ، دةيتتع. دارؤعن 1882 – يعلع ؤاصات
بولدع .
دارؤعنعزعمنعث
ظاساسلعق قاراشلعرع
دارؤعنعزعمنعث
ظاساسلعق قاراشلعرع تأؤةندعكعدةك بعرقانحة نذقتعدا
ظعصادعلعنعدذ :
1
– بارلعق جانلعقلارنعث كئلعص حعقعش مةنبةسع بعر
قانحة معليذن يعللار ظعلضعرعكع ظاميوبا ناملعق
بعر دانة تاق هىجةيرة بولذص ، بذ هىجةيرة مذنداق
صةيدا بولغان
؛ يامغذر ،ضىلدىرماما ، حاقماق ،ظعسسعقلعق قاتارلعق
تىرلىك تةبعظةت هادعسعلعرعنعث تةسعرعدة ؛ كاربون ،ظازوت ،
هئدروضئن ، ظوكسعضئن قاتارلعق ظئلئمئنتلار بعرعكعص
ظامعنو كعسلاتاسعنع تةشكعل قعلغان ، يةنعلا تةبعظةت
هادعسعلعرعنعث تةسعرع نةتعجعسعدة ؛ بعر توص ظامعنو
كعسلاتاسعنث زةنجعرسعمان بعرعكعشع ظارقعلعق ظاقسعل
مولئكذلع ؤذجذدقا كةلضةن ، يةنعلا شذ تةبعظةت
هادعسعلعرعنعث تةسعرع نةتعجعسعدة ؛ بعر توص ظاقسعل
مولئكذلعلعرع بعرعكعص ظاميوبا ناملعق بذ تاق هىجةيرة
صةيدا بولغان . بذ هىجةيرة بألىنعشكة باشلاص ،
دةسلةص قوش هىجةيرعلعك جانلعقلارغا ظاندعن كأص
هىجةيرعلعك جانلعقلارغا تةرةققع قعلغان . بذ هىجةيرعنعث
بعر قعسمع تةرةققع قعلعص هاشارةتلةر ، هايؤاناتلار ،
قذشلار ، ظأمىلعضىحعلةر ، ؤة سىت ظةمضىحعلةرنع
تةشكعل قعلغان بولسا
، يةنة بعر قعسمع تةرةققع قعلعص تىرلىك ظأسىملىكلةرنع
تةشكعل قعلغان .هايؤاناتلار بعرع- بعرعدعن تةرةققع
قعلعش ظارقعلعق ، هايؤاناتلار تةرةققعيات باسقذحعدعكع
ظةث يذقعرع دةرعجعلعك هساصلعنعدعغان سىت ظةمضىحع
هايؤاناتلار بارلعققا كةلضةن .
ظادةممذ
سىت ظةمضىحع هايؤاناتلارنعث بعر تىرع بولذص ،ظذ
سىت ظةمضىحع هايؤاناتلار ظعحعدعكع ظةث يذقعرع
دةرعجعنع ضةؤدعلةندىرىص بئرعدعغان مايمذندعن
تةرةققع قعلغان .
نأؤةتتعكع
ظعنسان بعلةن مايمذن ظارعسعدا ظةقعل ، تةصةككذر
قعلعش
، سأزلةش ،ؤة هةرتىرلىك قابعلعيةت جةهةتتة زور
صةرعق بولغانلعقتعن؛ مايمذننعث نأؤةتتعكع ظادةمضة
تةرةققع قعلعش ظارعلعقعدا حوقذم يةنة بعر باسقذح بار . بعراق بذ باسقذحقا ؤةكعللعك
قعلعدعغان جانلعقلارنعث تا هازعرغعحة تئرعضع
يا ظألعضع (تاش قاتمعسع) تئصعلغعنع يوق ؛ شذنعث
ظىحىن بذ باسقذح " يوقالغان باسقذح " دةص ظاتالماقتا .
تىنجع
ظادةم ؤذجذدقا كةلضةندعن باشلاص تا هازعرغعحة
ظادةملةرنعث تىرلعرع تةرةققع قعلعش داؤام ظةتمةكتة ،بذ-
ظادةملةرنعث ظةقعل كىحع ،ظعجادكارلعقع
،لايعهةلةش،تةشكعللةش ، مةدةنعيةت، ؤة ظأزلةشتىرىش
قابعلعيتع جةهةتلةردة ظعصادعلعنعدعغان بولذص ،
ظادةملةر تىرلعرع تةرةققعيات باسقذحلعرعنعث ظةث
تأؤةن باسقذحعدعكع ظادةملةر نعث معجةز –خذلعقع ،
خارةكتئرع ، هايؤاناتلار خارةكتئرعضة ظةث يئقعن
بولعدذ
.
مانا
مذشذ ظاساستا دارؤعنعزعم ظادةملةرنع ظون ظالتة
تةبعقعضة بألىص ،ظةث تأؤةن تةبعقة
قارا تةنلعكلةر ، ظةث يذقعرع تةبعقة ياؤرذصالعقلار
، دةيدذ .
يةنة
ظعنسانعيةتضة ظالاقعدار بولغان صعلانلاش ، تةشكعللةش ،
قورال ظعشلةش ، مةدةنعيةت بةرصا قعلعش ، ؤة سعياسع
ؤة ظعجتعماظع مذناسعؤةتلةردة بارحة ظعنسانعيةتنع
بئسعص حىشعدعغان يةنة بعر تةبعقة بولذص
، ظذ بولسعمذ يةهذدعلار دذر ، دةيدذ .
يذقعرع
تةبعقعدعكعلةر ظأزعدعن تأؤةن تةبعقعدعكعلةرنع
كونترول قعلعش ، ؤة ظاسسعمعلياتسعية قعلعش جةهتتة
تذغما قابعلعيةتضة ظعضة بولذص ، كونترول قعلغذحع
بعلةن كونترول قعلعنغذحع تةبعقعنعث ظوتتذرعدعكع
تةبعقة جةهةتتعكع صةرعق قانحعكع زور بولغانسعرع ؛
كونترول قعلعش قابعلعيتع شذنحة زور بولعدذ ، مةسعلةن :
ياؤروصالعقلار ، قاراتةنلعكلةرنع ظاسانلا كونترول
قعلعؤالالايدذ ، دةيدذ .
2- بارحة جانلعقلار ظعرسع جةهةتتة
بعر- بعرعضة زةنجعرسعمان حئتعلغان بولذص ،سوزذلما
خارةكتئرلعك
، ظذزذن يعللعق تةدرعجع تةرةققعيات جةريانعدا ؛بعرع
يةنة بعرعدعن تةرةققع قعلعش ظارقعلعق هةر بعر
تىر يةنة بعر تىر دعن كئلعص حعققان .
(دارؤعنعزعم بذ نذقتعنع تا
هازعرغعحة ظعلمعي ظعسصاتلاش ظعمكانعيتعضة ظعضة
بولالمعدع ؛ حىنكع بذ يةردة تعلغا ظئلعنغان تةدرعجع
تةرةققعيات جةريانعدا بعر قانحة ( ظارعلعق دةؤر
لةر ؤة ظأتكىنحع باسقذحلار
) مةؤجذت بولذص ، بذ دةؤرعلةرنع ضةؤدعلةندىرعدعغان
جانلعقلار تئخعحة رعظاللعقدا كأرىلىص باققعنع يوق ،
هةتتاكع بذلارنعث تاش قاتمعلعرعمذ تئصعلغعنع يوق .)
3–
جانلعقلارنعث تةدرعجع تةرةققعيات يأنعلعشع تأؤةن
دةرعجعلعك تىردعن يذقعرع دةرعجعلعك تىرضة ، ظاجعز
تىردعن كىحلىك تىرضة ، ظاددع تىردعن مذرةككةص
تىرضة تةرةققع قعلعشعدا ظعصادعلعنعدذ .